آیا میتوان مهریه را تغییر داد؟

بله، مهریه را می شود تغییر داد، اما نه به همان سادگی که شاید فکر کنید و نه به طور مستقیم در سند ازدواج. واقعیت اینه که قوانین و رویه دادگاه ها اجازه نمیدن که شما مستقیماً مبلغ مهریه رو توی عقدنامه کم یا زیاد کنید. اما نگران نباشید، راه های قانونی و جایگزین برای افزایش یا کاهش مهریه بعد از عقد وجود داره که توی این مطلب کامل براتون توضیح میدم.

اگه شما هم از اون دسته زوجین هستید که بعد از عقد، به هر دلیلی دلشون میخواد مهریه رو دستکاری کنن (چه زیادش کنن، چه کمش کنن یا حتی نوع پرداختش رو عوض کنن)، جای درستی اومدین. اینجا قراره با زبونی خودمونی و ساده، همه پیچ و خم های حقوقی این موضوع رو باهم بررسی کنیم تا آخرش دقیقاً بدونید چی به چیه و چطور باید قدم بردارید. آماده اید؟ پس بزن بریم!

مهریه چیه اصلا؟ یه نگاه کوچیک به مفهوم و انواعش

قبل از اینکه بریم سراغ تغییر دادن مهریه، بد نیست یه یادآوری کوچیک داشته باشیم که اصلاً مهریه چیه و چند نوع داره. مهریه که بهش صداق، صداقیه یا کابین هم میگن، یه جور تعهد مالیه که مرد موقع عقد ازدواج به همسرش میده یا پرداختش رو به عهده می گیره. این تعهد، یکی از حقوق مالی مهم زنه و خب، جایگاه ویژه ای تو زندگی مشترک داره.

مهریه انواع مختلفی داره که سه تاش از همه مهم تره:

• مهرالمسمی: این همون مهریه ایه که زن و شوهر قبل یا موقع عقد، با رضایت کامل خودشون، روی مبلغ یا نوعش توافق میکنن و توی عقدنامه هم ثبت میشه. بیشتر مهریه ها از همین نوع هستن.
• مهرالمثل: اگه مهریه ای توی عقد تعیین نشه یا اون مهریه از نظر شرعی یا قانونی اشکال داشته باشه، دادگاه با توجه به عرف، شأن زن، وضعیت خانوادگی و اجتماعی و شرایط دیگه، یه مبلغی رو به عنوان مهریه تعیین می کنه که بهش میگن مهرالمثل.
• مهرالمتعه: این نوع مهریه وقتی پیش میاد که توی عقد، مهریه ای تعیین نشده باشه و مرد قبل از اینکه با زن نزدیکی کنه، طلاقش بده. تو این حالت، دادگاه با توجه به وضعیت مالی مرد، یه مبلغی رو به عنوان مهرالمتعه تعیین می کنه.

علاوه بر اینها، از نظر نحوه پرداخت، مهریه دو دسته اصلی داره: مهریه عندالمطالبه و مهریه عندالاستطاعه. مهریه عندالمطالبه یعنی زن هر وقت که خواست، می تونه مهریه اش رو از مرد بخواد و مرد هم موظفه فوراً پرداخت کنه. اما مهریه عندالاستطاعه یعنی زن زمانی می تونه مهریه اش رو مطالبه کنه که مرد توانایی مالی پرداختش رو داشته باشه. برای خیلی از زوج ها، تغییر مهریه عندالمطالبه به عندالاستطاعه یا برعکس، یه موضوع مهم و چالش برانگیزه.

شاید بپرسید اصلاً چرا زوجین به فکر تغییر مهریه بعد از عقد می افتن؟ خب دلایلش خیلی متنوعه:

• ممکنه شرایط اقتصادی تغییر کرده باشه و مهریه قبلی دیگه متناسب نباشه.
• روابط زن و شوهر خیلی خوب شده و زن بخواد برای استحکام زندگی، مهریه اش رو کم کنه یا مرد بخواد برای اطمینان بیشتر، مهریه زن رو زیاد کنه.
• یکی از طرفین احساس کنه مهریه قبلی، تضمین لازم رو نداره یا بیش از حد توانشه.
• یا حتی ممکنه زوجین بخوان تغییر تعداد سکه مهریه رو اعمال کنن.

تغییر مستقیم مهریه توی سند ازدواج: قانون چی میگه، دادگاه چی میگه؟

خب، بریم سراغ اصل مطلب: آیا میشه مهریه را تغییر داد؟ این سوالیه که خیلی ها تو ذهنشون دارن و جوابی که می گیرن، یه کوچولو پیچیده اس. باید بین تحلیل حقوقی و رویه قضایی تفاوت قائل بشیم.

از نظر حقوقی (آزادی اراده و قراردادها): مهریه یه توافق مالیه

از دیدگاه اصول کلی قراردادها تو قانون مدنی ما، مهریه یه تعهد مالیه که بین زن و شوهر توافق شده. یعنی مثل هر قرارداد دیگه ای (مثلاً خرید و فروش یا اجاره)، یه سری قواعد و اصول حقوقی بر اون حاکمه. از این منظر، اگه دو طرف یه قرارداد با رضایت خودشون یه چیزی رو تعیین کردن، منطق میگه که همون دو طرف می تونن با رضایت دوباره، اون رو تغییر بدن؛ چه بخوان افزایش مهریه بعد از ازدواج رو اعمال کنن چه بخوان اون رو کاهش بدن. این اصل آزادی اراده رو نشون میده که به افراد اجازه میده تو چارچوب قانون، هر قراردادی رو که می خوان تنظیم و تغییر بدن.

البته، هر توافقی برای تغییر مهریه باید یه سری شرایط کلی رو داشته باشه که بهش میگن «شرایط صحت معاملات». این شرایط تو ماده ۱۹۰ قانون مدنی گفته شده و شامل ایناست:

1. قصد و رضای طرفین: یعنی زن و شوهر با میل و اراده واقعی بخوان این تغییر انجام بشه، بدون هیچ اجبار یا فشاری.
2. اهلیت طرفین: هر دو طرف باید بالغ، عاقل و رشید باشن. یعنی بتونن نفع و ضرر خودشون رو تشخیص بدن.
3. موضوع معین: مهریه جدید باید کاملاً مشخص باشه. مثلاً اگه قراره سکه اضافه بشه، تعدادش باید معلوم باشه.
4. جهت مشروع: هدف از این تغییر نباید خلاف قانون و شرع باشه. مثلاً اگه قرار باشه مهریه رو زیاد کنن که زن با پولش کار خلاف بکنه، اون توافق باطل میشه.

پس، اگه فقط به این اصول نگاه کنیم، باید گفت که از نظر حقوقی هیچ منعی برای تغییر مهریه بعد از عقد وجود نداره و زن و شوهر می تونن با توافق و رعایت این شرایط، مهریه رو کم یا زیاد کنن.

رویه قضایی و نظر شورای نگهبان (نه، نمیشه!): حکم شرعی حرف اول رو میزنه

خب، حالا می رسیم به جایی که داستان یه کوچولو پیچیده میشه! اگه از نظر حقوقی مشکلی نیست، پس چرا میگیم نمیشه مستقیم مهریه رو تو سند ازدواج تغییر داد؟ جواب تو رویه قضایی و نظر شورای نگهبان هست.

قبل از سال ۱۳۸۸، یه بخشنامه ثبتی وجود داشت که به زوجین اجازه می داد اگه مرد بخواد مهریه زن رو زیاد کنه، این کار رو از طریق یه اقرارنامه رسمی تو دفاتر اسناد رسمی انجام بده. یعنی تا اون موقع، افزایش مهریه بعد از ازدواج با سند رسمی ممکن بود. اما این رویه، بعداً عوض شد.

تو سال ۱۳۸۸، هیئت عمومی دیوان عدالت اداری یه رای مهم صادر کرد (رای شماره ۴۸۸ مورخ ۱۵/۰۶/۱۳۸۸). این رای بر اساس نظر شورای نگهبان بود که میگه: مهريه شرعی، همان است كه در ضمن عقد واقع شده است و ازدياد مهر بعد از عقد، شرعا صحيح نيست و ترتيب آثار مهريه بر آن، خلاف موازين شرع شناخته شد.

نتیجه این رای چی شد؟ بخشنامه قدیمی ابطال شد و رسماً اعلام شد که افزایش یا کاهش مهریه (تحت عنوان مهریه) تو سند نکاحیه یا با اقرارنامه رسمی، ممنوعه. یعنی چی؟ یعنی شما نمی تونید برید دفترخونه و بگید مهریه ما مثلاً ۱۱۰ سکه بود، حالا می خوایم بشه ۲۰۰ سکه یا برعکس، و اینو توی عقدنامه یا یه سند رسمی جدید، به عنوان افزایش/کاهش مهریه ثبت کنن. این کار باطل و بی اثر قانونیه.

خلاصه کلام اینه که از دیدگاه شرع و رویه قضایی، مهریه ای که موقع عقد تعیین شده، مهریه شرعی محسوب میشه و نمی تونید مستقیماً اونو توی سند تغییر بدید. البته این به این معنی نیست که کلاً نمیشه هیچ تغییری تو وضعیت مالی بین زوجین ایجاد کرد. راهکارهای دیگه ای هست که در ادامه بهشون می پردازیم.

حالا چیکار کنیم؟ راهکارهای قانونی جایگزین برای افزایش مهریه بعد از عقد

خب، همونطور که گفتیم، شما نمی تونید مستقیماً برید دفتر ازدواج و بگید می خوام مهریه ام رو بیشتر یا کمتر کنم و اونا هم توی سند ازدواج براتون تغییرش بدن. اما این ممنوعیت به این معنی نیست که کلاً نمی تونید هیچ جابه جایی مالی بین خودتون داشته باشید! اتفاقاً قانون برای این وضعیت ها هم راه های جایگزین گذاشته که میشه ازشون استفاده کرد. این روش ها، بیشتر از طریق سایر قراردادها یا ایقاعات حقوقی انجام میشن.

صلح بلاعوض: یه راه مطمئن برای اضافه کردن مهریه

یکی از بهترین و مطمئن ترین راه ها برای افزایش مهریه بعد از ازدواج، استفاده از عقد صلح بلاعوض هست. صلح بلاعوض یعنی چی؟ یعنی شما با کسی توافق می کنید که یه مالی رو بدون هیچ عوضی (یعنی بدون اینکه پولی یا چیزی در ازاش بگیرید) بهش منتقل کنید یا یه دینی رو ازش ساقط کنید.

برای افزایش مهریه، مرد می تونه یه مالی رو (مثل چند تا سکه بیشتر، یه قطعه زمین، قسمتی از یه خونه یا یه ماشین) به همسرش صلح بلاعوض کنه. این صلح باید جدا از مهریه اصلی و با یه سند رسمی صلح نامه تو دفاتر اسناد رسمی ثبت بشه. اینجوری اون مال جدید، مالِ زن میشه و دیگه جزو مهریه اصلی نیست.

مزیت صلح بلاعوض چیه؟ اینه که برخلاف هبه، غیرقابل رجوع هست. یعنی وقتی مرد یه مالی رو به همسرش صلح بلاعوض کرد، دیگه نمی تونه از اون پشیمون بشه و اون مال رو پس بگیره. این ویژگی، به زن اطمینان خیلی بیشتری میده و حقوقش رو محکم تر می کنه.

هبه: بخشش با احتیاط!

راه دیگه برای افزایش مهریه، استفاده از عقد هبه یا همون بخشیدن هست. تو این عقد، مرد یه مالی رو به صورت بلاعوض به همسرش می بخشه. مثلاً میگه این ۱۰۰ سکه رو بهت هبه کردم.

برای اینکه هبه درست و قانونی باشه، دو تا شرط اصلی داره:

1. قصد و رضا: هم مرد و هم زن باید با میل و اراده خودشون این کارو انجام بدن.
2. قبض مال: زن باید اون مالی که بهش هبه شده رو قبض کنه، یعنی عملاً تحویل بگیره و مالک بشه. مثلاً اگه سکه هبه شده، سکه ها رو بگیره دستش یا اگه زمین هبه شده، سند زمین به نامش منتقل بشه و اون زمین رو در اختیار بگیره.

اما یه نکته خیلی مهم درباره هبه وجود داره: هبه معمولاً قابل رجوعه. یعنی مرد می تونه بعداً پشیمون بشه و اون مالی که هبه کرده رو پس بگیره! البته این رجوع تو همه موارد ممکن نیست و تو بعضی شرایط خاص (مثلاً اگه مال هبه شده از بین رفته باشه، یا اگه زن پدر و مادرش فوت کرده باشه) مرد نمی تونه رجوع کنه. به خاطر همین قابلیت رجوع، هبه نسبت به صلح بلاعوض، برای زن کمتر اطمینان بخشه. پس اگه قصد افزایش مهریه بعد از ازدواج به این روش رو دارید، حتماً حواس تون به این نکته باشه.

تعهدات مالی مستقل: وقتی قول و قرار جدید می ذاریم

یه راه دیگه برای اینکه مرد، تعهد مالی جدیدی نسبت به همسرش پیدا کنه، اینه که یه تعهد مالی کاملاً مستقل از مهریه اصلی ایجاد کنه. مثلاً مرد می تونه با تنظیم یه سند رسمی اقرار به دین، تعهد بده که مبلغ مشخصی یا تعداد مشخصی سکه رو به همسرش بده. یا می تونه یه چک یا سفته با مبلغی معین به همسرش بده.

این تعهدات، دیگه جزو مهریه اصلی محسوب نمیشن و یه دین مستقل هستن. یعنی زن هر وقت که سررسید این تعهدات رسید، می تونه اون ها رو مطالبه کنه. این روش هم می تونه به نوعی به افزایش مهریه تعبیر بشه، چون در عمل، زن دارایی بیشتری از همسرش دریافت می کنه.

اگه بخوایم کمش کنیم؟ راه های قانونی جایگزین برای کاهش مهریه بعد از عقد

همونطور که دیدیم، افزایش مهریه بعد از عقد به صورت مستقیم تو سند ازدواج ممنوعه. خب، همین قضیه برای کاهش مهریه بعد از عقد هم صدق می کنه. یعنی نمی تونید برید دفترخونه و بگید می خوایم مهریه رو کم کنیم و اون ها هم توی سند عقد تغییرش بدن. اما باز هم مثل مورد افزایش، قانون برای این کار هم راه های جایگزین داره که اصطلاحاً بهشون میگن «اسقاط دین» یا «بخشیدن مهریه». این راه ها، عمدتاً با اراده زن انجام میشه.

ابراء ذمه: وقتی زن مهریه اش رو می بخشه

شاید یکی از رایج ترین و مهم ترین راه ها برای کاهش مهریه بعد از عقد، استفاده از ابراء ذمه باشه. ابراء ذمه یعنی چی؟ یعنی طلبکار (تو اینجا، زن) با اراده و اختیار خودش، طلبش رو از بدهکار (تو اینجا، مرد) ببخشه. به عبارت دیگه، زن می تونه بخشی یا تمام مهریه اش رو به مرد ببخشه.

چطوری انجام میشه؟ زن باید با مراجعه به یه دفتر اسناد رسمی، رسماً اعلام کنه که ذمه شوهرش رو از پرداخت فلان مقدار یا تمام مهریه، بری کرده. این کار باید با قصد و رضای واقعی زن باشه و هیچ اجبار و اکراهی در کار نباشه. اگه زن با اجبار این کار رو بکنه، ابراء باطل و بی اثر میشه.

نکته خیلی مهم درباره ابراء اینه که ابراء غیرقابل رجوعه. یعنی وقتی زن بخشی از مهریه اش رو ابراء کرد، دیگه نمی تونه پشیمون بشه و دوباره اون رو مطالبه کنه. این یعنی تصمیم نهایی و قاطعه. برای همین، خیلی مهمه که زن قبل از هر اقدامی، حسابی فکر کنه و با آگاهی کامل این تصمیم رو بگیره. ابراء، از نظر حقوقی باعث میشه اون قسمت از مهریه از بین بره و دیگه حق مطالبه ای برای زن وجود نداشته باشه.

صلح بلاعوض (برای کم کردن مهریه):

یکی دیگه از راه های قانونی تغییر مهریه (این بار در جهت کاهش)، باز هم استفاده از صلح بلاعوض هست. این روش بیشتر مواقعی کاربرد داره که مهریه، مال معینی باشه. مثلاً فرض کنید مهریه زن، شش دانگ یک آپارتمان بوده و حالا زن می خواد سه دانگ از این آپارتمان رو به شوهرش ببخشه.

در این حالت، زن می تونه با مراجعه به دفتر اسناد رسمی، سه دانگ از آپارتمان رو به عنوان صلح بلاعوض به شوهرش منتقل کنه. مثل مورد افزایش مهریه، این صلح هم باید با سند رسمی و با قصد و رضای کامل طرفین انجام بشه. این کار هم مثل ابراء، غیرقابل رجوع هست و وقتی انجام شد، دیگه قابل برگشت نیست.

اقرارنامه دریافت مهریه: یه راه شبیه ابراء

گاهی اوقات دفاتر اسناد رسمی، به جای تنظیم سند ابراء ذمه، به زوجین پیشنهاد میدن که زن یه اقرارنامه دریافت مهریه تنظیم کنه. این اقرارنامه یعنی چی؟ یعنی زن رسماً اقرار می کنه که فلان مقدار از مهریه اش رو از شوهرش دریافت کرده.

اثر حقوقی این اقرارنامه، از نظر عملی، کاملاً شبیه به ابراء ذمه هست. یعنی وقتی زن اقرار کرد که مهریه رو گرفته، دیگه نمی تونه بعداً اون رو مطالبه کنه. اگرچه از نظر ماهیتی با ابراء فرق داره (چون ابراء بخشیدن دینه و اقرارنامه، اقرار به دریافت دین)، اما نتیجه و پیامد حقوقی هر دو یکسانه: سلب حق مطالبه از زن برای اون بخش از مهریه.

یادتون باشه که هم برای ابراء و هم برای اقرارنامه دریافت مهریه، بخشش مهریه پس از عقد کاملاً قطعی و برگشت ناپذیره و باید با فکر و آگاهی کامل انجام بشه.

تغییر نوع مهریه: از عندالمطالبه به عندالاستطاعه و برعکس

تا اینجا درباره افزایش و کاهش مهریه (یعنی کم و زیاد کردن مبلغش) صحبت کردیم. اما یه جور دیگه از تغییر مهریه هم هست که روی میزان اون تاثیر نداره، بلکه روی نحوه و شرایط پرداختش اثر میذاره: تغییر مهریه از عندالمطالبه به عندالاستطاعه یا برعکس.

اگه یادتون باشه، مهریه عندالمطالبه یعنی زن هر وقت بخواد، می تونه تمام مهریه اش رو از مرد بخواد و مرد باید فوراً پرداختش کنه. اگه پرداخت نکرد، زن می تونه از طریق دادگاه یا اداره ثبت اقدام کنه و حتی اگه مرد مالی برای توقیف نداشته باشه، ممکنه با حکم جلب روبرو بشه.

اما مهریه عندالاستطاعه یعنی مرد فقط در صورتی مهریه رو پرداخت می کنه که توانایی مالی داشته باشه. برای مطالبه این نوع مهریه، زن باید تو دادگاه ثابت کنه که مرد توانایی پرداخت رو داره. این یعنی مطالبه مهریه عندالاستطاعه برای زن کمی سخت تر و زمان برتره و مرد هم به خاطر عدم پرداختش، معمولاً جلب نمیشه.

خب، حالا اگه زن و شوهر بخوان این نوع مهریه رو تغییر بدن، مثلاً از عندالمطالبه به عندالاستطاعه (که بیشتر به نفع مرد میشه) یا از عندالاستطاعه به عندالمطالبه (که به نفع زن میشه)، چطوری باید اقدام کنن؟

این تغییر مهریه عندالمطالبه به عندالاستطاعه (و برعکس) برخلاف افزایش و کاهش مبلغ، با توافق کتبی و رسمی زوجین در دفاتر اسناد رسمی ممکنه. یعنی زن و شوهر باهم به دفتر اسناد رسمی میرن و با یه سند رسمی، توافق می کنن که نوع پرداخت مهریه رو عوض کنن. این توافق، قانونی و معتبره و از نظر شرعی و رویه قضایی هم منعی نداره.

پس، اگه موضوع تغییر مهریه شما فقط مربوط به نوع پرداختشه، کارتون راحت تره و می تونید با یه توافق رسمی، این کار رو انجام بدید.

حواست باشه! شرایط کلی و خاص برای این کارها چیه؟

همونطور که تا اینجا گفتیم، برای تغییر مهریه بعد از عقد (چه افزایش، چه کاهش و چه تغییر نوع پرداختش)، هر چند نمی تونیم مستقیماً توی سند ازدواج دست ببریم، اما راه های جایگزین قانونی وجود داره. اما این راه ها هم الکی نیستن و باید یه سری شرایط رو رعایت کنید تا اون عمل حقوقی که انجام میدید، از نظر قانونی معتبر باشه و بعداً به مشکل نخورید. این شرایط رو میشه به دو دسته کلی و اختصاصی تقسیم کرد:

شرایط عمومی (طبق قانون مدنی): پایبندی به اصول قراردادها

این شرایط، همونایی هستن که تو قانون مدنی برای صحت هر معامله یا عمل حقوقی دیگه ای لازم و ضروریه:

1. قصد و رضای کامل طرفین (بدون اکراه و اجبار): این مهم ترین شرطه. اگه زن یا مردی تحت فشار، تهدید یا اجبار، تن به افزایش مهریه بعد از ازدواج، کاهش مهریه یا هر تغییر دیگه ای بدن، اون توافق باطل و بی اثر میشه. یعنی باید از ته دل و با رضایت کامل باشه. مثلاً اگه زنی رو مجبور کنن که مهریه اش رو ببخشه، اون بخشش از نظر قانونی باطله.
2. اهلیت قانونی طرفین (بلوغ، عقل، رشد): هر دو طرف، هم زن و هم مرد، باید از نظر قانونی اهلیت انجام معامله رو داشته باشن. یعنی بالغ باشن (به سن قانونی رسیده باشن)، عاقل باشن (مجنون یا دیوانه نباشن) و رشید باشن (بتونن تو امور مالیشون نفع و ضرر رو تشخیص بدن). اگه یکی از طرفین این اهلیت رو نداشته باشه، مثلاً سفیه باشه و بدون اجازه قیمش مهریه رو کم کنه، اون کار باطل میشه.
3. موضوع معین و مشخص (میزان دقیق افزایش یا کاهش): هر چیزی که قراره اضافه، کم یا تبدیل بشه، باید کاملاً مشخص باشه. مثلاً اگه می خواید سکه اضافه کنید، تعدادش باید دقیقاً معلوم باشه. نمی شه بگید چند تا سکه اضافه می کنم.
4. جهت مشروع: هدف از این توافق یا عمل حقوقی نباید خلاف قانون، شرع یا نظم عمومی باشه. مثلاً نمی تونید مهریه رو زیاد کنید به این شرط که زن با اون پول یه کار خلاف انجام بده.

تأکید بولد معنایی: حواستون باشه که رعایت این چهار شرط، برای قانونی بودن هرگونه تغییر در مهریه ضروریه و اگه یکی از اینا نباشه، کل کارتون زیر سوال میره.

شرایط اختصاصی (بسته به نوع عمل حقوقی): جزئیات هر روش

علاوه بر شرایط عمومی بالا، هر کدوم از روش های جایگزین که برای افزایش یا کاهش مهریه استفاده می کنید، ممکنه شرایط خاص خودش رو هم داشته باشه:

• برای هبه: همونطور که گفتیم، یکی از شرایط اصلی عقد هبه، قبض و اقباض مال موهوبه هست. یعنی باید مال هبه شده واقعاً به دست گیرنده برسه و تحویلش داده بشه. اگه مرد بگه این سکه ها رو بهت هبه کردم ولی هیچ وقت سکه ها رو به زن نده، هبه کامل نشده.
• برای صلح: تو عقد صلح هم باید مورد صلح (یعنی اون مالی که صلح میشه) و صیغه صلح (یعنی الفاظی که برای صلح به کار میره) کاملاً مشخص باشن.
• برای ابراء: ابراء یک ایقاع یک طرفه هست. یعنی فقط با اراده و قصد زن انجام میشه و نیاز به قبول مرد نداره. البته باز هم تأکید می کنیم که این اراده زن باید کاملاً واقعی و بدون هیچ اجباری باشه.

پس، قبل از اینکه تصمیم بگیرید کدوم روش رو برای تغییر مهریه انتخاب کنید، حتماً هم شرایط عمومی و هم شرایط اختصاصی اون روش رو خوب بررسی کنید.

قبل از هر تصمیمی: چند تا نکته مهم و توصیه حقوقی

خب، تا اینجا با هم فهمیدیم که تغییر مهریه بعد از عقد، هرچند به شکل مستقیم تو سند ازدواج ممنوعه، اما از طریق راه های جایگزین قانونی مثل صلح، هبه و ابراء ممکنه. حالا قبل از اینکه هر تصمیمی بگیرید یا هر قدمی بردارید، چند تا نکته و توصیه خیلی مهم حقوقی رو بهتون میگم که واقعاً می تونه به دردتون بخوره و جلوی خیلی از مشکلات احتمالی آینده رو بگیره.

ضرورت مشاوره حقوقی: خودسرانه عمل نکنید!

اولین و مهم ترین توصیه اینه که لطفاً، خواهشاً، قبل از هرگونه تصمیم یا اقدامی برای تغییر مهریه، حتماً و حتماً با یک وکیل مهریه یا یک مشاوره حقوقی مهریه متخصص خانواده مشورت کنید. این موضوع اونقدر پیچیدگی های حقوقی داره که اگه خودسرانه عمل کنید، ممکنه ناخواسته حق و حقوقتون رو ضایع کنید یا کاری انجام بدید که بعدها پشیمونی به بار بیاره. یه وکیل خوب می تونه بهترین راه رو با توجه به شرایط خاص شما بهتون نشون بده و از بروز مشکلات حقوقی جلوگیری کنه.

ثبت رسمی: همه چیز کتبی و رسمی باشه!

هر توافق یا اقدامی که برای افزایش مهریه بعد از ازدواج یا کاهش مهریه بعد از عقد انجام میدید، باید حتماً تو دفاتر اسناد رسمی به صورت کاملاً رسمی ثبت بشه. این کار، خیال شما رو از بابت اعتبار قانونی اون توافق راحت می کنه و جلوی هرگونه اختلاف یا ادعای بعدی رو میگیره. اسناد عادی (دست نویس) ممکنه بعدها تو دادگاه دردسرساز بشن و اثباتشون سخت باشه. پس، حتماً و حتماً همه چیز رو رسمی و ثبتی انجام بدید.

عدم امکان رجوع: تصمیم قاطع بگیرید!

همونطور که بالاتر هم اشاره کردیم، ابراء ذمه و صلح بلاعوض، برخلاف هبه، غیرقابل رجوع هستن. یعنی اگه شما به این روش ها، مهریه رو کم یا زیاد کردید، دیگه نمی تونید بعداً پشیمون بشید و حرفتون رو پس بگیرید. این تصمیم ها، قطعی و نهایی هستن. پس قبل از امضا کردن هر سندی، حسابی فکر کنید، تمام جوانب رو بسنجید و با آگاهی کامل تصمیم بگیرید.

پیامدهای عاطفی و مالی: همه ابعاد رو بسنجید!

تصمیم گیری درباره مهریه، فقط یه مسئله حقوقی نیست. این موضوع عمیقاً با جنبه های عاطفی و مالی زندگی مشترک شما گره خورده. قبل از تغییر مهریه، به این فکر کنید که این کار چه تاثیری روی رابطه شما با همسرتون میذاره؟ آیا به استحکام زندگی مشترکتون کمک می کنه یا ممکنه خدای نکرده باعث سوءتفاهم یا دلخوری بشه؟ از نظر مالی هم تمام جوانب رو بسنجید تا بعداً دچار مشکل نشید.

تفاوت بخشش مهریه و عدم مطالبه مهریه:

یه اشتباه رایج اینه که خیلی ها فکر می کنن اگه زن مدتی مهریه اش رو مطالبه نکنه، یعنی اونو بخشیده. در صورتی که این دو تا باهم فرق دارن. عدم مطالبه مهریه صرفاً یه سکوت موقته و به معنی از دست دادن حق نیست. یعنی زن هر وقت که خواست می تونه دوباره مهریه اش رو مطالبه کنه. اما بخشش مهریه (یا همون ابراء ذمه) یه عمل حقوقی قطعی و دائمیه که حق مطالبه رو برای همیشه از بین میبره. پس این دو تا رو با هم اشتباه نگیرید.

این نکات رو جدی بگیرید و با رعایت اون ها، می تونید با آگاهی و اطمینان بیشتری برای تغییر مهریه اقدام کنید و از حقوق خودتون به بهترین شکل ممکن محافظت کنید.

نتیجه گیری

خب، باهم بررسی کردیم که آیا تغییر مهریه بعد از عقد امکان پذیره یا نه. دیدیم که بر اساس رای وحدت رویه و نظر شورای نگهبان، شما نمی تونید مستقیماً و تحت عنوان تغییر مهریه تو سند ازدواج، مبلغ مهریه رو کم یا زیاد کنید. مهریه شرعی همونیه که تو عقد تعیین شده و ازدیاد یا کاهش اون به این شکل، شرعاً صحیح نیست.

اما جای نگرانی نیست! قانون برای این جور مواقع راه های جایگزین گذاشته. برای افزایش مهریه بعد از ازدواج، می تونید از عقد صلح بلاعوض یا هبه استفاده کنید یا مرد می تونه تعهدات مالی مستقل جدیدی برای همسرش ایجاد کنه. برای کاهش مهریه بعد از عقد هم زن می تونه با ابراء ذمه (بخشیدن طلبش) یا صلح بلاعوض (اگه مهریه مال معینی باشه) یا تنظیم اقرارنامه دریافت مهریه اقدام کنه. یادتون باشه که تغییر مهریه عندالمطالبه به عندالاستطاعه یا برعکس، با توافق رسمی تو دفاتر اسناد رسمی ممکنه.

مهم ترین نکته اینه که همه این اقدامات باید با قصد و رضای کامل، اهلیت طرفین، موضوع مشخص و جهت مشروع انجام بشه. از همه مهم تر، قبل از هر تصمیمی، حتماً با یه وکیل متخصص خانواده مشورت کنید و همه توافقات رو به صورت رسمی ثبت کنید. اینجوری هم حقوق خودتون حفظ میشه و هم به استحکام بنیان خانواده کمک می کنید.