رویای تحصیل حقوق در ایتالیا : سفری به سرزمین حقوقدانان

چشم هات رو ببند… خودت رو تصور کن در یکی از میدان های سنگفرش شده رم زیر سایه درختان کاج چتری با یک فنجان کاپوچینو توی دستت. نسیم خنکی صورتت رو نوازش میده و صدای گپ و گفت ایتالیایی ها به گوشت می رسه. اما این فقط یک سفر تفریحی نیست. تو اینجا هستی برای دنبال کردن یک رویا : تحصیل حقوق در ایتالیا سرزمین حقوقدانان بزرگ و مهد تمدن حقوقی.

شاید از بچگی عاشق داستان های دادگاه و وکیل های زیرک بودی یا شاید هم دغدغه عدالت اجتماعی تو رو به این مسیر کشونده. هر دلیلی که داشته باشی انتخاب ایتالیا برای تحصیل حقوق یک انتخاب هوشمندانه و البته هیجان انگیزه. اما سوال اصلی اینجاست : چقدر طول میکشه تا توی ایتالیا وکیل بشی؟ این دقیقا همون سوالیه که توی این مقاله میخوایم بهش جواب بدیم. پس همراه من بیا تا با هم قدم به قدم مسیر تحصیل حقوق در ایتالیا رو کشف کنیم. در باب رشته حقوق در ایتالیا لینک فوق را بخوانید.

چقدر طول می کشد تا در ایتالیا حقوق بخوانیم؟ راز اعداد و ارقام

خب بیاین رک و راست بریم سر اصل مطلب. تحصیل حقوق توی ایتالیا مثل خیلی از جاهای دیگه دنیا یه پروسه چند مرحله ایه. قرار نیست یک شبه وکیل بشی! اما نگران نباش این سفر ارزشش رو داره.

به طور کلی برای اینکه بتونی توی ایتالیا به عنوان یک حقوقدان حرفه ای فعالیت کنی باید چند تا مدرک بگیری. اولین قدم مدرک کارشناسی ارشد پیوسته حقوق هست که به زبان ایتالیایی بهش Laurea Magistrale in Giurisprudenza میگن. این مدرک تقریبا معادل مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد حقوق توی سیستم آموزشی ماست و ۵ سال طول میکشه. درسته ۵ سال! شاید اولش یکم زیاد به نظر برسه ولی وقتی وارد جزئیات بشیم میبینی که این زمان کاملا منطقیه.

بعد از این ۵ سال تازه اول راهه! برای اینکه بتونی وکیل دادگستری بشی (به ایتالیایی : Avvocato) باید یک دوره کارآموزی بگذرونی و بعدش هم توی آزمون وکالت شرکت کنی. دوره کارآموزی معمولا ۱۸ ماه طول میکشه و آزمون وکالت هم آزمون سخت و نفس گیریه. البته اگه هدفت فقط وکالت نیست و میخوای مثلا قاضی بشی یا توی سازمان های بین المللی کار کنی مسیرت ممکنه یکم متفاوت باشه ولی پایه اصلی همه شون همون مدرک ۵ ساله ست.

پس اگه بخوایم یه جمع بندی سریع داشته باشیم :

• کارشناسی ارشد پیوسته حقوق (Laurea Magistrale in Giurisprudenza) : ۵ سال
• دوره کارآموزی وکالت : ۱۸ ماه (تقریبا ۱.۵ سال)
• آماده شدن برای آزمون وکالت : بستگی به خودت داره ولی معمولا چند ماه تا یک سال طول میکشه.

در مجموع اگه بخوای وکیل بشی حدود ۷ تا ۸ سال طول میکشه تا از روز اول دانشگاه به دفتر وکالتت برسی. البته این فقط یه تخمین کلیه و ممکنه بسته به سرعت پیشرفتت توی تحصیل و کارآموزی این زمان کمی تغییر کنه.

کارشناسی ارشد پیوسته حقوق در ایتالیا : دروازه ورود به دنیای حقوقی

حالا بیاین یکم بیشتر در مورد اون ۵ سال حیاتی صحبت کنیم یعنی دوره کارشناسی ارشد پیوسته حقوق. این دوره قلب تپنده تحصیلات حقوقی توی ایتالیاست و همه چیز از همینجا شروع میشه.

تصور کن وارد یک دانشگاه قدیمی با دیوارهای سنگی و راهروهای بلند میشی جایی که انگار تاریخ حقوق توی هوا جریان داره. دانشگاه های ایتالیا به خصوص دانشگاه های شهرهای تاریخی مثل بولونیا پادوا و رم خودشون به تنهایی یه جاذبه توریستی هستن! درس خوندن توی این فضاها یه تجربه فراموش نشدنیه.

برنامه درسی دوره کارشناسی ارشد پیوسته حقوق خیلی جامع و کامله. تو توی این ۵ سال با همه شاخه های اصلی حقوق آشنا میشی :

• حقوق مدنی : همون حقوق خصوصی خودمون از قراردادها و مالکیت گرفته تا مسئولیت مدنی و حقوق خانواده.
• حقوق جزا : جرم و مجازات آیین دادرسی کیفری همه اینا زیرمجموعه حقوق جزاست.
• حقوق اداری : رابطه دولت و مردم سازمان های دولتی قوانین مربوط به شهرداری ها و استان ها.
• حقوق تجارت : شرکت ها تجارت بین الملل ورشکستگی همه اینا رو اینجا یاد میگیری.
• حقوق کار : رابطه کارگر و کارفرما بیمه بیکاری قوانین مربوط به ایمنی کار.
• حقوق بین الملل : قوانین بین کشورها سازمان های بین المللی مثل سازمان ملل حقوق بشر.
• حقوق اتحادیه اروپا : قوانین و مقررات مربوط به اتحادیه اروپا که توی زندگی روزمره ما خیلی تاثیر داره.
• تاریخ حقوق : برای اینکه بفهمی قوانین امروزی از کجا اومدن و چطور تکامل پیدا کردن تاریخ حقوق خیلی مهمه.
• فلسفه حقوق : سوال های اساسی مثل “عدالت چیه؟” “قانون خوب چه قانونیه؟” رو توی فلسفه حقوق بررسی میکنن.
• حقوق رومی : ریشه های حقوق مدرن امروزی به حقوق روم باستان برمیگرده بخاطر همین خوندن حقوق رومی توی ایتالیا خیلی مهم و جذابیت خاص خودشو داره.

این فقط یه لیست کلی بود و البته درس های دیگه ای هم ممکنه توی برنامه درسی دانشگاه های مختلف وجود داشته باشه. نکته مهم اینه که توی این ۵ سال تو نه فقط دانش حقوقی کسب میکنی بلکه یاد میگیری چطور فکر کنی چطور استدلال حقوقی کنی چطور مسئله حل کنی و چطور به طور موثر با دیگران ارتباط برقرار کنی. همه این مهارت ها برای یه حقوقدان حرفه ای ضروریه.

ساختار دوره های حقوق در ایتالیا : سفری در واحدهای درسی و امتحانات

حالا که فهمیدیم توی دوره کارشناسی ارشد پیوسته حقوق چه درس هایی رو میخونیم بیاین یه نگاهی هم به ساختار این دوره بندازیم. سیستم آموزشی توی ایتالیا یکم با سیستم آموزشی ما فرق داره.

هر سال تحصیلی توی ایتالیا به دو ترم تقسیم میشه : ترم پاییز و ترم بهار. هر ترم هم حدود ۳ تا ۴ ماه طول میکشه. توی هر ترم تو چند تا درس رو انتخاب میکنی و برای هر درس واحد درسی (CFU) میگیری. CFU مخفف Credit Formativo Universitario هست و تقریبا معادل واحد درسی توی سیستم ماست. برای اینکه بتونی مدرک کارشناسی ارشد پیوسته حقوق رو بگیری باید در مجموع ۳۰۰ واحد درسی جمع کنی.

روش تدریس توی دانشگاه های ایتالیا معمولا ترکیبی از سخنرانی و سمیناره. توی سخنرانی ها استاد درس رو به صورت تئوری توضیح میده و توی سمینارها دانشجوها با هم بحث و گفتگو میکنن و مسائل عملی رو حل میکنن. حضور توی کلاس ها معمولا اجباری نیست ولی خب مسلما اگه میخوای خوب درس رو یاد بگیری بهتره که سر کلاس ها حاضر باشی و فعالانه شرکت کنی.

امتحانات توی ایتالیا معمولا به صورت شفاهی برگزار میشه مخصوصا توی رشته حقوق. شاید اولش یکم استرس زا به نظر برسه ولی امتحان شفاهی یه فرصت خوبه که دانش خودت رو به طور کامل نشون بدی و با استاد تعامل داشته باشی. البته بعضی از درس ها ممکنه امتحان کتبی هم داشته باشن ولی امتحان شفاهی توی رشته حقوق خیلی رایجه.

علاوه بر امتحانات پایان ترم توی طول دوره تحصیلی هم ممکنه تکالیف و پروژه هایی بهت داده بشه. یکی از مهم ترین بخش های دوره کارشناسی ارشد پیوسته حقوق پایان نامه هست. تو توی سال آخر تحصیل باید یه پایان نامه تحقیقی در مورد یه موضوع حقوقی بنویسی و ازش دفاع کنی. نوشتن پایان نامه یه فرصت عالیه که دانش و مهارت هایی که توی این ۵ سال یاد گرفتی رو به کار ببری و یه کار پژوهشی مستقل انجام بدی.

نکات عملی برای دانشجویان حقوق در ایتالیا : از ویزا تا زندگی دانشجویی

خب تا اینجا در مورد جنبه های آکادمیک تحصیل حقوق توی ایتالیا صحبت کردیم. حالا بیاین یکم هم در مورد جنبه های عملی و روزمره زندگی دانشجویی توی ایتالیا حرف بزنیم.

اول از همه ویزای دانشجویی. اگه شهروند اتحادیه اروپا نیستی برای تحصیل توی ایتالیا نیاز به ویزای دانشجویی داری. برای گرفتن ویزا باید از یه دانشگاه ایتالیایی پذیرش بگیری و مدارک لازم رو به سفارت یا کنسولگری ایتالیا توی کشورت ارائه بدی. پروسه گرفتن ویزا ممکنه یکم زمان بر باشه پس بهتره که از چند ماه قبل از شروع ترم تحصیلی اقدام کنی.

بعد از ویزا نوبت به اقامت میرسه. وقتی وارد ایتالیا شدی باید ظرف ۸ روز کاری برای گرفتن مجوز اقامت (Permesso di Soggiorno) اقدام کنی. این مجوز بهت اجازه میده که به طور قانونی توی ایتالیا زندگی و تحصیل کنی. برای گرفتن مجوز اقامت باید مدارکی مثل پاسپورت نامه پذیرش دانشگاه بیمه درمانی و مدارک مربوط به تمکن مالی رو ارائه بدی.

زبان ایتالیایی کلید موفقیت توی تحصیل حقوق در ایتالیاست. اکثر دوره های حقوق توی ایتالیا به زبان ایتالیایی ارائه میشه هرچند که بعضی از دانشگاه ها دوره هایی به زبان انگلیسی هم دارن. اگه زبان ایتالیایی بلد نیستی نگران نباش! خیلی از دانشگاه ها دوره های آموزش زبان ایتالیایی برای دانشجویان بین المللی برگزار میکنن. توصیه من اینه که قبل از شروع تحصیل تا جایی که میتونی زبان ایتالیایی رو یاد بگیری. نه فقط برای اینکه توی کلاس ها راحت تر باشی بلکه برای اینکه بتونی با مردم محلی ارتباط برقرار کنی و از زندگی توی ایتالیا لذت ببری.

هزینه های زندگی توی ایتالیا بسته به شهر و سبک زندگیت متفاوته. شهرهای بزرگ تر مثل رم و میلان معمولا گرون تر از شهرهای کوچیک تر هستن. هزینه اجاره خونه غذا حمل و نقل و تفریح همه شون توی هزینه های زندگی تاثیر دارن. خوشبختانه هزینه تحصیل توی دانشگاه های دولتی ایتالیا نسبت به خیلی از کشورهای دیگه اروپا و آمریکا پایین تره. همچنین دانشگاه ها و سازمان های مختلف بورسیه های تحصیلی برای دانشجویان بین المللی ارائه میدن. اگه وضعیت مالی خوبی نداری حتما دنبال بورسیه بگرد.

زندگی دانشجویی توی ایتالیا یه تجربه بی نظیره. دانشگاه های ایتالیا فضای پر جنب و جوش و پویایی دارن. انجمن های دانشجویی فعالیت های فرهنگی و ورزشی جشن ها و فستیوال ها همیشه یه چیزی برای سرگرم شدن و یاد گرفتن وجود داره. علاوه بر این ایتالیا یه کشور فوق العاده زیبا و تاریخی با غذاهای خوشمزه و مردم خونگرمه. فرصت اینکه توی ایتالیا زندگی کنی و تحصیل کنی یه هدیه ارزشمنده که نباید از دستش بدی.

تجربه های شخصی دانشجویان حقوق در ایتالیا : از کلاس های درس تا کافه های رم

بهترین راه برای اینکه بفهمی تحصیل حقوق توی ایتالیا واقعا چه شکلیه شنیدن تجربه های دانشجویان دیگه است. با چند تا از دوستام که توی ایتالیا حقوق خوندن صحبت کردم و ازشون خواستم تجربه هاشون رو باهام به اشتراک بذارن.

مریم که الان وکیل دادگستریه و توی یه دفتر حقوقی توی رم کار میکنه میگه : “روزهای اول خیلی سخت بود. زبان ایتالیایی رو خیلی خوب بلد نبودم و سیستم آموزشی اینجا هم با ایران فرق داشت. ولی کم کم عادت کردم. استادها خیلی دلسوز بودن و همیشه برای کمک آماده بودن. فضای دانشگاه خیلی بین المللی بود و با دانشجوهای زیادی از کشورهای مختلف دوست شدم. خاطره های خیلی خوبی از کافه های رم و شب نشینی های دانشجویی دارم. به نظرم مهم ترین چیزی که توی ایتالیا یاد گرفتم فقط دانش حقوقی نبود بلکه یاد گرفتم چطور مستقل باشم چطور با فرهنگ های مختلف کنار بیام و چطور مشکلاتم رو خودم حل کنم.”

علی که الان داره برای آزمون قضاوت آماده میشه میگه : “من عاشق فضای آکادمیک دانشگاه های ایتالیا شدم. کتابخونه ها خیلی بزرگ و مجهز بودن و منابع خیلی خوبی برای تحقیق و مطالعه داشتن. امتحان های شفاهی اولش یکم استرس زا بود ولی بعدش فهمیدم که اتفاقا خیلی خوبه. چون مجبور میشی درس رو عمیق تر بخونی و بتونی دانش خودت رو به طور شفاهی هم بیان کنی. به نظرم اگه کسی میخواد یه حقوقدان حرفه ای بشه تحصیل توی ایتالیا یه فرصت عالیه. هم دانش حقوقی قوی به دست میاری هم زبان ایتالیایی یاد میگیری و هم با فرهنگ و تاریخ غنی ایتالیا آشنا میشی.”

فاطمه که الان توی یه سازمان بین المللی توی ژنو کار میکنه میگه : “من همیشه به حقوق بین الملل علاقه داشتم و به همین خاطر ایتالیا رو انتخاب کردم. دانشگاه های ایتالیا توی حقوق بین الملل خیلی قوی هستن و استادهای برجسته ای دارن. دوره کارشناسی ارشد پیوسته حقوق یه پایه قوی برای تحصیلات تکمیلی و کار توی سازمان های بین المللی به من داد. زندگی توی ایتالیا هم خیلی لذت بخش بود. غذاهای ایتالیایی مناظر زیبا شهرهای تاریخی همه شون فوق العاده بودن. به همه کسایی که به تحصیل حقوق توی خارج از کشور فکر میکنن ایتالیا رو پیشنهاد میکنم.”

این فقط چند تا از تجربه های دوستای من بود. هر کدوم از دانشجوهای حقوق توی ایتالیا تجربه منحصر به فرد خودش رو داره. ولی چیزی که بین همه این تجربه ها مشترکه این حس مثبته که تحصیل حقوق توی ایتالیا یه سفر ارزشمند و پرباره که نه فقط دانش حقوقی بلکه مهارت های زندگی و دیدگاه جدیدی به دنیا بهت میده.

آینده شغلی فارغ التحصیلان حقوق در ایتالیا : فرصت ها و چالش ها

خب بعد از ۵ سال درس خوندن و کلی زحمت کشیدن سوال مهم اینه که فارغ التحصیلان حقوق توی ایتالیا چه فرصت های شغلی ای دارن؟ و اصلا آینده شغلی رشته حقوق برای کار در ایتالیا چطوریه؟

بازار کار حقوقی توی ایتالیا مثل خیلی از کشورهای دیگه رقابتیه. تعداد فارغ التحصیلان حقوق هر سال زیاده و برای پیدا کردن یه شغل خوب باید تلاش کرد و رزومه قوی داشت. با این حال فرصت های شغلی متنوعی برای فارغ التحصیلان حقوق توی ایتالیا وجود داره :

• وکالت دادگستری (Avvocato) : همونطور که قبلا گفتم برای وکیل شدن باید دوره کارآموزی بگذرونی و آزمون وکالت رو قبول بشی. وکلا میتونن به صورت مستقل کار کنن یا توی دفاتر حقوقی استخدام بشن. تخصص های مختلفی توی وکالت وجود داره از حقوق مدنی و جزا گرفته تا حقوق تجارت و حقوق اداری.
• قضاوت (Magistrato) : قضات توی دادگاه ها کار میکنن و به پرونده های حقوقی رسیدگی میکنن. برای قاضی شدن باید توی آزمون قضاوت شرکت کنی و مراحل گزینش رو با موفقیت پشت سر بذاری. قضاوت یه شغل معتبر و پرمسئولیته ولی رقابت برای ورود به این شغل هم خیلی زیاده.
• سردفتری اسناد رسمی (Notaio) : سردفترها مسئول تنظیم و ثبت اسناد رسمی مثل قراردادهای خرید و فروش ملک وصیت نامه ها و وکالت نامه ها هستن. برای سردفتر شدن باید توی آزمون سردفتری شرکت کنی و مراحل گزینش رو بگذرونی. سردفتری هم یه شغل پردرآمد و با جایگاه اجتماعی بالاست.
• مشاور حقوقی (Consulente Legale) : مشاوران حقوقی به شرکت ها سازمان ها و افراد حقیقی مشاوره حقوقی میدن. میتونن توی شرکت های خصوصی سازمان های دولتی یا غیردولتی کار کنن. تخصص های مختلفی توی مشاوره حقوقی وجود داره از حقوق شرکت ها و قراردادها گرفته تا حقوق مالیاتی و حقوق کار.
• کارمند دادگستری (Funzionario Giudiziario) : دادگستری ایتالیا به کارمندان اداری و دفتری زیادی نیاز داره. فارغ التحصیلان حقوق میتونن توی دادگاه ها دادستانی ها و سایر بخش های دادگستری استخدام بشن. این شغل ها معمولا امنیت شغلی خوبی دارن و یه راه ورود به سیستم قضایی ایتالیا هستن.
• سازمان های بین المللی : با توجه به اینکه ایتالیا عضو اتحادیه اروپا و سازمان های بین المللی مختلفه فرصت های شغلی برای فارغ التحصیلان حقوق توی سازمان های بین المللی هم وجود داره. سازمان هایی مثل سازمان ملل اتحادیه اروپا سازمان های غیردولتی بین المللی همیشه به دنبال کارشناسان حقوقی هستن.
• تحقیقات و تدریس دانشگاهی : اگه به کار آکادمیک علاقه داری میتونی بعد از کارشناسی ارشد تحصیلاتت رو توی مقطع دکتری ادامه بدی و به عنوان استاد دانشگاه یا پژوهشگر حقوقی فعالیت کنی. دانشگاه های ایتالیا توی رشته حقوق خیلی قوی هستن و فرصت های خوبی برای پژوهش و تدریس وجود داره.

البته این فقط یه لیست کلی از فرصت های شغلی بود و ممکنه بسته به تخصص مهارت ها و تجربه های هر فرد فرصت های دیگه ای هم وجود داشته باشه. مهم اینه که توی دوران تحصیل تلاش کنی دانش و مهارت های لازم رو کسب کنی زبان ایتالیایی رو به خوبی یاد بگیری و شبکه ارتباطی قوی ای با اساتید و همکاران آینده ات بسازی.

نتیجه گیری : حقوق در ایتالیا سفری ارزشمند و پربار

رسیدیم به انتهای این سفر مجازی در دنیای تحصیل حقوق در ایتالیا. امیدوارم که تونسته باشم به سوال اصلی تون یعنی “چقدر طول می کشد تا در ایتالیا حقوق بخوانیم؟“ جواب بدم و یه تصویر روشن از مسیر تحصیل حقوق توی این کشور زیبا و تاریخی بهتون ارائه کنم.

همونطور که دیدیم تحصیل حقوق توی ایتالیا یه پروسه ۵ ساله است که با مدرک کارشناسی ارشد پیوسته حقوق تموم میشه. بعد از اون برای وکیل شدن باید دوره کارآموزی و آزمون وکالت رو هم پشت سر بذاری. در مجموع حدود ۷ تا ۸ سال طول میکشه تا از روز اول دانشگاه به دفتر وکالتت برسی. البته این فقط یه تخمین کلیه و ممکنه بسته به شرایط فردی این زمان کمی تغییر کنه.

تحصیل حقوق توی ایتالیا یه سرمایه گذاری ارزشمند برای آینده تونه. شما نه فقط دانش حقوقی قوی به دست میارین بلکه مهارت های زندگی مهمی مثل تفکر انتقادی حل مسئله ارتباط موثر و سازگاری با فرهنگ های مختلف رو هم یاد میگیرین. علاوه بر این زندگی توی ایتالیا یه تجربه فرهنگی غنی و فراموش نشدنیه که میتونه دیدگاه تون رو به دنیا تغییر بده.

پس اگه رویای تحصیل حقوق در ایتالیا رو توی سر دارید بهش فکر کنید تحقیق کنید آماده بشید و قدم توی این مسیر بذارید. مطمئن باشید که این سفر سفری پربار و ارزشمند خواهد بود.

پرسش های متداول

سوال ۱ : آیا برای تحصیل حقوق در ایتالیا حتما باید زبان ایتالیایی بلد باشم؟

بله اکثر دوره های حقوق توی ایتالیا به زبان ایتالیایی ارائه میشن. هرچند که بعضی از دانشگاه ها دوره هایی به زبان انگلیسی هم دارن ولی برای موفقیت توی تحصیل و زندگی توی ایتالیا یادگیری زبان ایتالیایی ضروریه. پیشنهاد میکنم قبل از شروع تحصیل تا جایی که میتونید زبان ایتالیایی رو یاد بگیرید.

سوال ۲ : هزینه تحصیل حقوق در ایتالیا چقدر است؟

هزینه تحصیل توی دانشگاه های دولتی ایتالیا نسبت به خیلی از کشورهای دیگه اروپا و آمریکا پایین تره. شهریه دانشگاه ها بسته به دانشگاه و رشته متفاوته ولی معمولا بین ۱۰۰۰ تا ۴۰۰۰ یورو در سال هست. البته هزینه های زندگی رو هم باید در نظر بگیرید که بسته به شهر و سبک زندگیتون متفاوته.

سوال ۳ : آیا امکان گرفتن بورسیه برای تحصیل حقوق در ایتالیا وجود دارد؟

بله دانشگاه ها و سازمان های مختلفی توی ایتالیا بورسیه های تحصیلی برای دانشجویان بین المللی ارائه میدن. بورسیه ها معمولا بر اساس شایستگی علمی و وضعیت مالی دانشجوها اعطا میشن. برای اطلاعات بیشتر در مورد بورسیه ها به سایت دانشگاه های مورد نظرتون و سایت سفارت یا کنسولگری ایتالیا توی کشورتون مراجعه کنید.