نحوه دریافت چک تضمینی معتبر در معاملات سنگین

در دنیای تجارت و قراردادهای پرریسک، هیچ چیز به اندازه داشتن یک چک تضمینی معتبر خیال طرفین را راحت نمی‌کند. از معاملات ملکی و خرید خودرو گرفته تا قراردادهای پیمانکاری و ضمانت‌های مالی، چک تضمینی یکی از مطمئن‌ترین ابزارهای تعهد مالی به شمار می‌رود. اما پیش از آنکه سراغ نحوه دریافت چک تضمینی برویم، بد نیست ابتدا با مفهوم و کاربرد آن آشنا شویم. اگر هنوز دقیق نمی‌دانید چک تضمین چیست، پیشنهاد می‌کنیم مقاله‌ی قبلی ما را مطالعه کنید تا درک بهتری از نقش این ابزار حقوقی در معاملات داشته باشید.

در ادامه این مطلب، قصد داریم به‌صورت گام‌به‌گام نحوه دریافت چک تضمینی معتبر را بررسی کنیم و نکات حقوقی مهمی را برای استفاده از آن در معاملات سنگین ارائه دهیم.

چک تضمینی دقیقا چه نوع چکی است؟

چک تضمینی در واقع چکی‌ست که بانک آن را صادر می‌کند و پرداخت وجه آن را به عهده می‌گیرد. برخلاف چک‌های عادی که توسط افراد کشیده می‌شوند و ممکن است برگشت بخورند، چک تضمینی اعتبار بالاتری دارد، چون مبلغ آن از حساب صادرکننده نزد بانک مسدود شده یا به حساب بانک منتقل می‌شود. به‌همین دلیل، در اغلب معاملات بزرگ، طرفین تمایل دارند از چک تضمینی برای تعهد مالی استفاده کنند.

شرایط قانونی دریافت چک تضمینی در ایران

برای دریافت چک تضمینی از بانک، شرایط مشخصی وجود دارد که طبق مقررات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، بانک‌ها موظف به رعایت آن هستند. مهم‌ترین شرایط به شرح زیر است:

1. داشتن حساب در بانک صادرکننده: شخص متقاضی باید در بانک مورد نظر حساب جاری یا سپرده داشته باشد.
2. ارائه اصل کارت ملی یا مدارک شناسایی معتبر
3. تأمین مبلغ چک به‌صورت نقد یا از محل حساب
4. تکمیل فرم درخواست صدور چک تضمینی در بانک
5. پرداخت کارمزد صدور چک

چک تضمینی صادرشده معمولا غیرقابل انتقال است، مگر آنکه بانک اجازه‌ی انتقال آن را در وجه شخص ثالث صادر کند (که در برخی بانک‌ها امکان‌پذیر است).

مراحل دریافت چک تضمینی معتبر

اگر قصد دارید در یک معامله سنگین از چک تضمینی استفاده کنید، مراحل زیر را دنبال کنید:

1. مذاکره با طرف مقابل

در مرحله اول، لازم است طرفین معامله توافق کنند که پرداخت مبلغ یا تضمین آن از طریق چک تضمینی انجام شود. در این مرحله مشخص شود چه کسی چک را تهیه می‌کند و به نام چه کسی صادر می‌شود.

2. مراجعه به بانک

شخصی که موظف به تهیه چک است، باید به بانک مراجعه کرده و درخواست صدور چک را بدهد. این چک می‌تواند در وجه شخص طرف معامله یا برای تضمین حسن انجام کار صادر شود.

3. اعتبارسنجی چک

دریافت‌کننده‌ی چک باید هنگام دریافت، مشخصات چک را با دقت بررسی کند. توجه به این موارد ضروری است:

• نام بانک و شعبه صادرکننده
• تاریخ صدور و مبلغ چک
• نام دارنده یا گیرنده چک
• مهر و امضای معتبر بانک

4. استعلام از بانک

در صورت تردید، می‌توان از شعبه صادرکننده در مورد اصالت چک تضمینی استعلام گرفت. بسیاری از بانک‌ها این خدمت را حتی به‌صورت تلفنی یا از طریق سامانه‌های رسمی ارائه می‌دهند.

نکات حقوقی مهم درباره چک تضمینی

برخلاف چک عادی، چک تضمینی طبق ماده 13 قانون صدور چک، قابل توقیف یا برگشت نیست، مگر در موارد استثنائی نظیر مفقودی، جعل یا سرقت که نیاز به شکایت رسمی و پیگیری قضایی دارد. بنابراین، اگر شما چک تضمینی را به‌درستی دریافت کرده باشید، احتمال برگشت آن تقریبا صفر است.

اما حتما توجه داشته باشید:

• از دریافت چک سفید یا بدون درج مبلغ و تاریخ پرهیز کنید.
• بهتر است از بانک بخواهید نام شما به‌عنوان گیرنده وجه روی چک درج شود.
• در صورت امکان، نسخه‌ای از فرم درخواست چک که توسط بانک صادر شده را نیز از فرد صادرکننده دریافت نمایید.

آیا چک تضمینی محدودیت زمانی دارد؟

خیر، چک تضمینی برخلاف چک عادی، مدت انقضا ندارد؛ اما توصیه می‌شود در اسرع وقت نسبت به نقد کردن یا تسویه آن اقدام شود. بعضی بانک‌ها ممکن است پس از گذشت مدت طولانی از صدور، از پرداخت آن خودداری کنند؛ مگر با ارائه دلایل موجه.

نکته طلایی برای جلوگیری از مشکلات بعدی

اگر معامله‌ای سنگین انجام می‌دهید که ضمانت حسن انجام تعهد برای شما اهمیت دارد، علاوه بر چک تضمینی، پیشنهاد می‌شود از قرارداد رسمی، شهود و حتی سند محضری نیز استفاده کنید. چک تضمینی ابزاری مکمل است، نه جایگزین اسناد حقوقی.

جمع‌بندی

چک تضمینی یکی از امن‌ترین ابزارهای مالی در معاملات بزرگ است. اما شرط بهره‌گیری صحیح از آن، آگاهی از قوانین، دریافت آن از مسیر رسمی، و بررسی صحت و اعتبار آن پیش از امضای نهایی قرارداد است. برای کسب اطلاعات دقیق‌تر در مورد انواع چک، شرایط ابطال، قوانین مرتبط و ریسک‌های حقوقی، پیشنهاد می‌کنیم مقاله جامع چک تضمین چیست که در ابتدای مقاله به آن اشاره شد را مطالعه کنید.