درخواست قسم در دادگاه

درخواست قسم در دادگاه یا همان اتیان سوگند، وقتی پیش می آید که شما برای اثبات حرف تان در یک پرونده، دلیل و مدرک کافی ندارید. اینجا، دادگاه از طرف مقابل می خواد که به اسم خدا قسم بخوره تا دعوا فیصله پیدا کنه یا خود شما مجبور به قسم می شید. این یک راهکار قانونی و شرعیه که تو بعضی پرونده ها می تونه گره گشا باشه.

خب، بریم سراغ اصل مطلب. خیلی وقت ها تو پرونده های حقوقی یا حتی بعضی پرونده های کیفری، ممکنه برای اثبات حرف مون یا برای دفاع از خودمون، دلایل محکمه پسند و کافی نداشته باشیم. یعنی نه سندی هست، نه شاهد مطمئنی و نه اقرار و اعترافی. تو این شرایط، قانون یه راهی گذاشته به اسم قسم یا سوگند که شاید کمتر کسی بهش فکر کنه، ولی تو خیلی از موارد می تونه ورق رو برگردونه و نتیجه پرونده رو مشخص کنه.

فکرشو بکنید، مثلاً یکی ازتون طلب داره، ولی هیچ مدرکی برای اثباتش نداره. شما هم منکر این طلب هستید. اینجا، اگه اون آدم دیگه هیچ راهی برای اثبات نداشته باشه، می تونه از دادگاه بخواد که شما رو قسم بده. یا برعکس، شما از کسی طلب دارید و اون انکار می کنه و شما هم مدرک ندارید، می تونید از دادگاه بخواهید که طرف مقابل رو قسم بده. این قسم، واقعاً می تونه سرنوشت ساز باشه و به همین خاطر، دونستن شرایط و جزئیاتش خیلی مهمه.

قسم در دادگاه چیست؟ همون سوگند خودمون!

وقتی می گیم قسم در دادگاه یا اتیان سوگند، منظورمون اینه که یک نفر، جلوی قاضی و با ذکر نام خداوند، روی یک موضوع خاص قسم می خوره. این قسم خوردن، یک جور گواه گرفتن خداست برای اثبات درستی حرف یا ادعاش. مثلاً می گه: «والله، بالله، تالله که من این پول رو از فلانی نگرفتم» یا «والله، بالله، تالله که این حرف من درسته». این کار برای اینه که یه ادعا ثابت بشه یا برعکس، یه ادعا رد بشه.

اهمیت قسم تو نظام حقوقی ما خیلی زیاده. تو قانون آیین دادرسی مدنی و قانون مدنی هم بهش اشاره شده و به عنوان یکی از ادله اثبات دعوا حساب می شه. یعنی مثل سند، شهادت، یا اقرار، قسم هم می تونه به قاضی کمک کنه تا واقعیت رو بفهمه و حکم بده.

فرقش با بقیه مدارک چیه؟

شاید بپرسید قسم چه فرقی با بقیه مدارک مثل سند یا شهادت داره؟ ببینید، هر کدوم از این ها جایگاه خودشون رو دارن:

• سند: سند یه مدرک مکتوبه که از قبل وجود داره و حرفی برای گفتن باقی نمی ذاره (مثلاً قولنامه، چک، فاکتور). وقتی سند معتبر باشه، دیگه نیازی به قسم نیست.
• شهادت: شهادت یعنی یک یا چند نفر دیده ها یا شنیده های خودشون رو درباره یک ماجرا برای قاضی تعریف کنن. شهادت هم شرایط خاص خودش رو داره، مثلاً تعداد شهود، عادل بودن شون و…
• اقرار: اقرار یعنی خود طرف مقابل بیاد و حرف شما رو تأیید کنه. مثلاً بگه: «بله، من این پول رو از فلانی گرفتم.» اقرار هم از قوی ترین دلایل اثباته.
• قسم: قسم وقتی به کار می آد که هیچ کدوم از اینا نباشه یا ناکافی باشه. یعنی دیگه دستت خالیه و باید به قسم رو بیاری. قسم یک جور حجت نهایی برای زمانیه که دیگه مدرک دیگه ای تو دست و بال نیست. این نکته رو همیشه یادتون باشه.

انواع سوگند قضایی؛ هر کدوم برای یه کاری!

حالا که فهمیدیم قسم یعنی چی و چه جایگاهی داره، باید بدونیم که قسم خوردن تو دادگاه الکی نیست و انواع مختلفی داره که هر کدوم برای موقعیت خاصی کاربرد دارن. این ها رو بهش میگن انواع سوگند قضایی.

سوگند بتی (قاطع دعوا): وقتی دیگه حرفی نمی مونه!

سوگند بتی، همون قسم اصلی و پرکاربردیه که اسمش روشه: قاطع دعوا. یعنی اگه این قسم خورده بشه، پرونده همونجا تموم میشه و دیگه جای بحثی باقی نمی مونه. این قسم وقتی به کار میاد که:

1. مدعی (همون کسی که ادعا داره) هیچ مدرک و دلیلی برای اثبات حرفش نداره.
2. مدعی علیه (همون کسی که ادعا علیهش مطرح شده) هم سرسختانه اون ادعا رو انکار می کنه.

تو این شرایط، مدعی از دادگاه درخواست می کنه که مدعی علیه قسم بخوره. اگه مدعی علیه قسم بخوره، ادعای مدعی باطل می شه و دادگاه به نفع مدعی علیه رأی میده. حالا اگه مدعی علیه از قسم خوردن سر باز بزنه، ماجرا فرق می کنه که جلوتر توضیح می دم.

سوگند بتی یعنی یه تیر آخر برای زمانی که هیچ دلیل دیگه ای نداری و طرف مقابل هم منکره. این قسم خوردن، پرونده رو همونجا می بنده و تکلیف رو روشن می کنه.

مثال عملی: فرض کنید شما به دوستتون 5 میلیون تومن پول قرض دادید، ولی هیچ مدرک کتبی یا شاهدی ندارید. حالا دوستتون می گه من هرگز از شما پولی نگرفتم. تو دادگاه، شما چون مدرکی ندارید، می تونید از قاضی بخواید که دوستتون رو قسم بده. اگه دوستتون قسم بخوره که پول رو نگرفته، شما بازنده پرونده هستید. ولی اگه قسم نخوره، داستان فرق می کنه.

سوگند تکمیلی: یه شاهد کافی نیست، قسم هم لازمه!

گاهی اوقات پیش میاد که شما یک مقداری دلیل دارید، ولی این دلیل برای اثبات کامل ادعا کافی نیست. مثلاً تو یه پرونده مالی، شما یک شاهد مرد دارید، ولی قانون می گه برای اثبات کامل، دو شاهد مرد لازمه. اینجا سوگند تکمیلی به کمک میاد. یعنی شما با همون یک شاهد مردی که دارید، می تونید خودتون قسم بخورید تا ادعاتون ثابت بشه. یا اگه دو شاهد زن دارید، باز هم با یک قسم خودتون، می تونید ادعاتون رو کامل کنید.

این قسم هم حتماً باید با درخواست مدعی باشه و بعدش دادگاه اگه ببینه شرایطش هست، قرار اتیان سوگند رو صادر می کنه. پس فرقش با بتی اینه که بتی برای وقتیه که هیچ دلیلی نداری، ولی تکمیلی برای وقتیه که دلیل داری اما اونقدر کامل نیست که به تنهایی کفایت کنه.

سوگند استظهاری: توی پرونده های متوفی کاربرد داره!

سوگند استظهاری یه مدل خاص از قسمه که بیشتر تو پرونده هایی کاربرد داره که پای یه نفر متوفی (فوت شده) در میونه. تصور کنید شما از یه بنده خدایی که فوت کرده، پولی طلب دارید. شما مدارکی دارید که اصل طلب رو ثابت می کنه. ولی ممکنه بعد از فوت، وراث اون بنده خدا ادعا کنن که طلب شما قبلاً پرداخت شده بوده و شما در جریان نبودید. اینجا دادگاه از شما (مدعی) می خواد که قسم بخورید که این طلب هنوز پابرجاست و شما هنوز طلبتون رو دریافت نکردید.

نکته جالب اینجاست که برای سوگند استظهاری، نیازی نیست مدعی (شما) درخواست قسم بدید. خود دادگاه وقتی می بینه پرونده مربوط به متوفی هست، از شما می خواد که این قسم رو ادا کنید. این یکی از تفاوت های مهمش با سوگند بتی و تکمیلیه.

سوگند بر نفی علم: من که خبر ندارم!

این قسم هم مثل اسمش، یعنی اینکه قسم بخوری که از یه موضوعی خبر نداری. فرض کنید یه نفر ادعا می کنه که طرف مقابلش (مثلاً وراث متوفی) از یه موضوعی خبر دارن، ولی اونا منکر باخبر بودن از اون موضوع می شن. تو این حالت، مدعی می تونه ازشون بخواد که قسم بخورن که از اون قضیه خبر ندارن.

این مورد بیشتر تو پرونده هایی پیش میاد که مثلاً دعوا مربوط به مورث (فرد فوت شده) هست و ورثه میگن ما از کارهای پدرمون خبر نداشتیم. مثلاً خواهان ادعا می کنه که پدر متوفی از من قرض گرفته و خوانده (ورثه) منکر اطلاع از این قرض می شه. اینجا خواهان می تونه از ورثه بخواد که قسم بخورن که از این دین پدرشون بی خبرن.

شرایط لازم برای درخواست و ادای قسم: الکی که نیست!

همونطور که گفتیم، قسم خوردن تو دادگاه یه کار مهم و خطیره و الکی به هر کسی اجازه داده نمی شه. هم برای کسی که درخواست قسم میده و هم برای کسی که باید قسم بخوره، شرایط خاصی وجود داره.

کی می تونه درخواست قسم بده؟

اگه شما مدعی هستید و می خواید از دادگاه درخواست کنید که طرف مقابلتون قسم بخوره، باید این شرایط رو داشته باشید:

1. دلیلی در بساط نیست: برای اثبات ادعاتون هیچ سند، شاهد یا اقرار معتبری ندارید. یعنی همه راه ها رو رفتید و به در بسته خوردید.
2. انکار طرف مقابل: طرف مقابل شما (مدعی علیه) به طور کامل و واضح ادعای شما رو منکر می شه. اگه بخشی رو قبول کنه یا شک داشته باشه، ممکنه شرایط فرق کنه.

پس یادتون باشه، قسم آخرین راهه. قبل از درخواست قسم، حتماً باید تلاش کنید تا با دلایل دیگه ادعاتون رو ثابت کنید.

کی باید قسم بخوره؟

حالا نوبت اون طرفه که قراره قسم بخوره. برای اداکننده قسم هم یه سری شرط وجود داره:

1. موضوع به خودش مربوط باشه: اون موضوعی که قراره براش قسم بخوره، باید مستقیم به خودش و اعمال خودش مربوط باشه. نمی تونه برای کار یا ادعای شخص دیگه ای قسم بخوره، مگر تو موارد خاص مثل سوگند بر نفی علم که بالا توضیح دادیم.
2. طرف دعوا باشه: کسی که قسم می خوره، باید خودش جزو طرفین دعوا باشه، یعنی یا خواهان باشه یا خوانده. نمی شه یه آدم غریبه بیاد و به جای یکی از طرفین قسم بخوره.
3. محدودیت های خاص: ماده ۱۳۲۷ قانون مدنی یه نکته مهم داره. میگه اگه دعوا علیه صغیر یا مجنون باشه، نمی تونید قسم رو متوجه ولی، وصی یا قیم اون ها کنید؛ مگر اینکه قسم مربوط به کارهایی باشه که خود ولی یا قیم انجام دادن، اونم تا وقتی که هنوز ولایت یا قیمومت دارن. مثلاً قیم برای کاری که خودش برای صغیر انجام داده، می تونه قسم بخوره، نه برای بدهی قدیمی خود صغیر.

کجا نمی شه قسم خورد؟

باید بدونید که قسم تو همه دعاوی کاربرد نداره. تو یه سری موارد خاص، اصلاً نمی شه قسم خورد و دادگاه درخواست قسم رو قبول نمی کنه:

• دعاوی مستند به سند رسمی: اگه شما یه سند رسمی برای اثبات ادعاتون دارید (مثلاً سند ملکی، عقدنامه رسمی)، دیگه جایی برای قسم باقی نمی مونه. چون سند رسمی قوی ترین دلیله و با قسم نمی شه اون رو زیر سوال برد.
• مسائلی که اثبات شون فقط با مدرک خاصیه: بعضی از مسائل حقوقی، فقط با مدارک خاص خودشون ثابت می شن و قسم تو اونا راه نداره. مثلاً اثبات نسب (اینکه فرزند کی هستی) یا بعضی از دعاوی کیفری که به دلایل خیلی قوی تری نیاز دارن.

از درخواست تا ادای قسم: مراحل کار چطوریه؟

خب، حالا فرض کنیم شرایط درخواست قسم رو دارید و می خواید این کارو انجام بدید. این فرآیند یه سری تشریفات و مراحل داره که باید قدم به قدم طی بشه.

چطور قسم رو درخواست کنیم؟

درخواست قسم می تونه به دو صورت باشه:

• شفاهی: تو خود جلسه دادگاه، جلوی قاضی می تونید درخواست کنید که طرف مقابلتون قسم بخوره.
• کتبی: می تونید درخواستتون رو تو یه لایحه یا درخواست کتبی بنویسید و به دادگاه تقدیم کنید.

اما یه نکته مهم! بهترین زمان برای درخواست قسم، وقتیه که شما دیگه هیچ دلیل دیگه ای برای اثبات ادعاتون ندارید و طرف مقابل هم کاملاً منکره. این درخواست رو باید قبل از صدور رأی قطعی ارائه بدید.

دادگاه چطور قرار اتیان سوگند صادر می کنه؟

وقتی شما درخواست قسم رو به دادگاه می دید، اگه قاضی ببینه شرایطش رو دارید، یه چیزی صادر می کنه به اسم قرار اتیان سوگند. این قرار، مثل یه مجوز یا دستور قضاییه که توش مشخص می شه:

1. موضوع قسم: دقیقاً برای چی باید قسم خورده بشه. (مثلاً برای اینکه فلان مبلغ پول گرفته نشده است.)
2. شخص اداکننده قسم: کی باید قسم بخوره.

همین ماده ۲۷۰ قانون آیین دادرسی مدنی هم همین رو میگه: در مواردی که صدور حکم دادگاه منوط به سوگند شرعی می باشد، دادگاه به درخواست متقاضی، قرار اتیان سوگند صادر کرده و در آن، موضوع سوگند و شخصی را که باید سوگند یاد کند تعیین می نماید.

چطور قسم بخوریم که درست باشه؟

قسم خوردن هم آداب خودش رو داره. ماده ۲۸۱ قانون آیین دادرسی مدنی می گه:

سوگند باید، مطابق قرار دادگاه و با لفظ جلاله ( والله – بالله – تالله ) یا نام خداوند متعال، به سایر زبان ها ادا گردد و در صورت نیاز به تغلیظ، دادگاه کیفیت آن را از حیث زمان، مکان و الفاظ تعیین می نماید. در هر حال، فرقی بین مسلمان و غیر مسلمان در ادای سوگند به نام خداوند متعال، نخواهد بود. مراتب اتیان سوگند، صورت جلسه می گردد.

این یعنی:

• الفاظ جلاله: باید با گفتن والله، بالله، تالله یا نام خداوند به هر زبانی باشه. نباید قسم های دیگه بخورید که تو شرع و قانون پذیرفته نیست.
• واضح و صریح: قسم باید کاملاً واضح و بدون ابهام باشه. نباید جوری باشه که بشه ازش تعبیرهای مختلفی کرد.
• تغلیظ سوگند: گاهی دادگاه برای اینکه اهمیت قسم رو بیشتر نشون بده، ممکنه بگه قسم رو تو یه زمان خاص (مثلاً بعد از نماز)، یا تو یه مکان مقدس (مثلاً مسجد) و با تأکید روی الفاظ خاصی بخورید. به این میگن تغلیظ سوگند.
• ثبت در صورت جلسه: هرچیزی که مربوط به قسم میشه، از درخواست تا ادای اون، باید تو صورت جلسه دادگاه با جزئیات کامل ثبت بشه. این خیلی مهمه چون مدرک اصلی پرونده می شه.

پس یادتون باشه، فرقی نمی کنه مسلمون باشید یا غیرمسلمون، اگه قراره قسم بخورید، باید به نام خداوند باشه و طبق همین تشریفات.

واکنش طرف مقابل به قسم: چی کار می تونه بکنه؟

وقتی دادگاه قرار اتیان سوگند رو صادر می کنه و از طرف مقابل می خواد قسم بخوره، اون آدم چند تا راه پیش رو داره:

قسم می خوره و خلاص!

راحت ترین راه اینه که طرف مقابل (مدعی علیه)، قسم بخوره. اگه قسم بخوره که ادعای شما درست نیست یا پول رو نگرفته، پرونده همونجا تموم میشه و دادگاه به نفع اون رأی میده. این قسم، حکم رو قطعی می کنه.

قسم رو به مدعی برمی گردونه (رد سوگند)!

طرف مقابل یه راه دیگه هم داره: اینکه خودش قسم نخوره، ولی قسم رو به شما (مدعی) برگردونه. به این میگن رد سوگند به مدعی. یعنی چی؟ یعنی می گه: «من قسم نمی خورم، خودت اگه راست میگی قسم بخور!»

اگه مدعی علیه قسم رو به شما برگردونه، حالا این شمایید که باید تصمیم بگیرید:

• اگه قسم بخورید: ادعای شما ثابت می شه و دادگاه به نفع شما رأی میده.
• اگه از قسم خوردن خودداری کنید (نکول کنید): ادعای شما باطل میشه و پرونده به ضرر شما تموم میشه.

پس این یه ریسک دو طرفه ست!

نکول (امتناع از قسم خوردن): عواقبش چیه؟

حالا فرض کنیم طرف مقابل نه خودش قسم می خوره و نه قسم رو به شما برمی گردونه. یعنی کلاً می پیچونه و سکوت می کنه یا امتناع می ورزه. به این حالت میگن نکول از سوگند.

قانون تو این مورد بیکار نمی شینه. دادگاه سه بار به طرف مقابل اخطار میده که یا قسم بخوره یا قسم رو به مدعی برگردونه. این اخطارها معمولاً تو همون جلسه داده می شه و نیاز به تعیین وقت مجدد نیست.

• اگه بعد از اخطارها هم امتناع کنه: اگه بعد از سه بار اخطار، باز هم نکول کنه، دادگاه سوگند رو به شما (مدعی) برمی گردونه. حالا اگه شما قسم بخورید، ادعاتون ثابت می شه. اگه شما هم از قسم خوردن خودداری کنید، ادعاتون باطل می شه. ماده ۲۷۳ قانون آیین دادرسی مدنی همین رو میگه: «چنانچه خوانده از ادای سوگند امتناع ورزد و سوگند را به خواهان واگذار کند، با سوگند وی ادعایش ثابت می شود و در صورت نكول، ادعای او ثابت و به موجب آن حكم صادر می شود.» (توجه کنید که اینجا در ماده کمی تداخل معنایی وجود دارد، منظور این است که اگر نکول کرد، به خواهان برگردانده می شود و با قسم خواهان، دعوا ثابت و در صورت نکول خواهان، دعوا ساقط می شود.)
• سکوت و عدم پاسخ: اگه طرف مقابل لال باشه و نتونه حرف بزنه، قاضی از مترجم یا متخصص کمک می گیره. اما اگه سکوتش برای اذیت کردن باشه، قاضی اول بهش عواقب شرعی و قانونی رو گوشزد می کنه و بعدش سه بار اخطار میده. اگه باز هم سکوت کنه، مثل نکول عمل میشه و قسم به مدعی برمی گرده.

یک دلیل جدید رو می کنه!

یه راه دیگه هم هست. کسی که قرار بوده قسم بخوره، ممکنه نه قسم بخوره و نه قسم رو برگردونه، بلکه یه مدرک یا دلیل جدید بیاره که ثابت کنه ادعای طرف مقابل دروغه. تو این حالت، چون با دلیل ثابت کرده، دیگه نکول کننده حساب نمی شه و نیازی به قسم نیست.

غایب شدن در جلسه قسم: اینم خودش یه جور نکوله!

اگه دادگاه برای ادای قسم یه جلسه مشخص کنه و کسی که باید قسم بخوره، بدون عذر موجه تو اون جلسه حاضر نشه، این هم حکم نکول رو داره. یعنی چی؟ یعنی دادگاه دیگه منتظر نمی مونه و فرض می کنه که اون شخص از قسم خوردن امتناع کرده. اگه اون شخص مدعی علیه باشه، قسم به مدعی برمی گرده و اگه مدعی قسم بخوره، حکم صادر میشه وگرنه دعوا ساقط می شه.

اینجا دیگه دادگاه نیازی به اخطار دوباره یا تجدید جلسه نداره، چون خودش قانون رو مشخص کرده و عدم حضور رو مثل نکول می دونه.

آثار و نتایج قسم در دادگاه: بعدش چی می شه؟

خب، بالاخره یه نفر قسم خورد یا از قسم خوردن امتناع کرد. حالا تکلیف پرونده چی می شه؟

دعوا تموم می شه!

مهم ترین اثر قسم، اینه که دعوا رو به صورت قاطع تموم می کنه. یعنی اگه قسم خورده بشه یا به خاطر نکول، ادعا ثابت یا رد بشه، دیگه حرفی برای گفتن باقی نمی مونه و قاضی بر اساس همین قسم یا پیامد نکول، رأی صادر می کنه. این یعنی فصل خصومت و پایان درگیری بین طرفین.

اگه بعد از قسم، مدرک جدید پیدا شد چی؟

حالا یه سوال مهم: اگه بعد از اینکه یکی قسم خورد و پرونده تموم شد، یهو یه مدرک جدید و قاطع پیدا بشه، تکلیف چیست؟

1. قبل از صدور رأی قطعی: اگه مدرک جدید قبل از اینکه رأی دادگاه قطعی بشه پیدا بشه (مثلاً تو مرحله بدوی یا تجدیدنظر)، معمولاً دادگاه به اون مدرک ترتیب اثر میده. یعنی رأی خودش رو بر اساس مدرک جدید صادر می کنه و قسم قبلی رو نادیده می گیره.
2. بعد از صدور رأی قطعی: اگه بعد از اینکه رأی دادگاه قطعی شد و دیگه هیچ راهی برای اعتراض قانونی نبود، مدرک جدید پیدا بشه، اینجا نظرات مختلفه. بعضی حقوقدان ها معتقدن که دیگه نمی شه کاری کرد و قسم حکم رو نهایی کرده. اما بعضی دیگه میگن اگه این مدرک واقعاً قاطع باشه، می شه با طرح دعوای جدید (به استناد مدرک تازه) دوباره پرونده رو به جریان انداخت، البته این راه پیچیده تره و شرایط خاص خودش رو داره.

تو این موارد، بهتره حتماً با یه وکیل مشورت کنید تا بهترین راهکار رو پیدا کنید.

رجوع از قسم یا اقرار به قسم دروغ: حالا که راستش رو گفتی!

تصور کنید کسی قسم خورده و به نفعش رأی صادر شده، اما بعداً پشیمون میشه و میگه من دروغ گفتم! اینجا چند حالت ممکنه پیش بیاد:

1. قبل از صدور حکم: اگه قبل از اینکه دادگاه حکم صادر کنه، اقرار کنه که دروغ قسم خورده، دادگاه بر اساس همین اقرار حکم صادر می کنه و دیگه قسم قبلی بی اثر می شه.
2. بعد از صدور حکم و قبل از قطعی شدن: اگه حکم صادر شده باشه ولی هنوز فرصت اعتراض (تجدیدنظر) وجود داشته باشه، محکوم علیه می تونه با استناد به اقرار قسم خورنده، درخواست تجدیدنظر بده و پرونده رو دوباره بررسی کنن.
3. بعد از قطعی شدن حکم: اگه حکم دیگه قطعی شده باشه و راهی برای اعتراض قانونی نباشه، باز هم اینجا نظرات حقوقدان ها فرق داره. بعضی ها معتقدن که می شه با طرح دعوای جدید برای استرداد آنچه ناحق گرفته شده اقدام کرد. چون الان دیگه دلیل جدیدی به نام اقرار داریم که قبلاً وجود نداشته. این هم از اون مواردیه که حتماً باید با وکیل صحبت کنید.

مجازات قسم دروغ: شوخی که نیست!

ببینید، قسم خوردن به نام خدا تو دادگاه، شوخی بردار نیست و بار حقوقی و شرعی سنگینی داره. اگه کسی عمداً و با علم به دروغ بودن حرفش، قسم بخوره، علاوه بر اینکه ممکنه تو دنیای آخرت مجازات بشه، تو همین دنیا هم قانون براش مجازات در نظر گرفته.

طبق ماده ۶۱ قانون مجازات اسلامی (کتاب پنجم، تعزیرات و مجازات های بازدارنده)، اگه کسی تو دادگاه قسم دروغ بخوره، به شش ماه تا دو سال حبس تعزیری محکوم میشه.

اما یه نکته مهم هست: برای اینکه جرم قسم دروغ ثابت بشه، باید ثابت کرد که اون شخص با قصد و عمد دروغ گفته. صرف اینکه بعداً حرفش عوض بشه یا مدرکی خلاف حرفش پیدا بشه، به تنهایی دلیل بر دروغ بودن قسم نیست، مگر اینکه واقعاً ثابت بشه اون فرد می دونسته که داره دروغ میگه.

پس، اگه تو دادگاه قراره قسم بخورید، نهایت دقت و صداقت رو داشته باشید. چون هم می تونه سرنوشت پرونده رو عوض کنه و هم عواقب خیلی جدی حقوقی و شرعی برای خودتون داره.

چند نکته ریز و درشت دیگه!

حالا که حسابی با قسم در دادگاه آشنا شدیم، بد نیست چند تا نکته مهم و کاربردی دیگه رو هم بدونیم:

قسم در پرونده های خانوادگی (مثل تدلیس)!

بله، تو پرونده های خانوادگی هم ممکنه پای قسم به میون بیاد. مثلاً تو دعوای تدلیس در ازدواج. تدلیس یعنی اینکه یکی از طرفین ازدواج، طرف مقابل رو گول بزنه و عیبی رو از خودش پنهان کنه یا صفتی رو که نداره به خودش نسبت بده. فرض کنید زوجه (خانم) ادعا می کنه که زوج (آقا) قبل از ازدواج یه بیماری مهم رو ازش پنهون کرده بوده و حالا می خواد به خاطر تدلیس، فسخ نکاح کنه.

اگه زوجه هیچ مدرکی برای اثبات این پنهان کاری نداشته باشه، ممکنه مجبور بشه از دادگاه بخواد که زوج قسم بخوره که از این بیماری بی خبر بوده و تدلیسی انجام نداده. یا اگه زوج ادعای تدلیس کنه و مدرک نداشته باشه، زوجه می تونه قسم بخوره که از بیماری یا نقصش بی خبر بوده و قصد گول زدن نداشته.

اینجا هم باز بر اساس شرایط پرونده، انواع قسم (مثل سوگند بر نفی علم) می تونه کاربرد پیدا کنه. البته پرونده های خانوادگی حساسیت های خودشون رو دارن و بهتره تو این زمینه حتماً با وکیل متخصص خانواده مشورت کنید.

نقش وکیل: وکیل کنارت باشه، خیال راحت تری!

راستش رو بخواید، فرآیند درخواست قسم یا ادای قسم، با اینکه به نظر ساده میاد، اما پر از جزئیات حقوقی و ظرافت هایی هست که اگه ندونید، ممکنه حسابی به دردسر بیفتید.

یه وکیل خوب و متخصص تو این زمینه، می تونه:

• بهترین راه رو نشون بده: آیا واقعاً تو پرونده شما قسم بهترین راهه؟ شاید دلایل دیگه ای وجود داره که شما ازش خبر ندارید. وکیل می تونه این رو تشخیص بده.
• درخواست رو درست تنظیم کنه: اگه قراره درخواست کتبی بدید، وکیل می دونه چطور باید لایحه رو بنویسه که مورد قبول دادگاه باشه و حواسش باشه که تمام شرایط قانونی رعایت شده باشه.
• تو دادگاه کمکتون کنه: اگه قراره قسم بخورید یا طرف مقابل قسم بخوره، وکیل می تونه شما رو راهنمایی کنه که چه چیزی رو باید بگید، چه چیزی رو نباید بگید، یا در صورت نکول طرف مقابل، چه عکس العملی نشون بدید.
• از حقوقتون دفاع کنه: اگه بعد از قسم مشکلی پیش اومد (مثلاً مدرک جدید پیدا شد یا طرف مقابل ادعای دروغ بودن قسم رو کرد)، وکیل می تونه بهترین راه دفاع رو پیش بگیره.

خلاصه بگم، تو مسائل حقوقی که پای قسم و سوگند به میون میاد، داشتن یه وکیل باتجربه مثل یه چراغ راه می مونه که مسیر رو براتون روشن می کنه و اجازه نمیده تو پیچ و خم های قانونی سردرگم بشید.

امیدوارم این راهنمای جامع و دوستانه، بهتون کمک کرده باشه تا با مفهوم درخواست قسم در دادگاه حسابی آشنا بشید. یادتون باشه، این قسم نه تنها یک ابزار قانونیه، بلکه یک مسئولیت اخلاقی و شرعی بزرگه. پس اگه روزی گذرتون به دادگاه افتاد و پای قسم به میون اومد، با دقت و صداقت کامل عمل کنید.

اگه باز هم سوالی دارید یا تو پرونده ای با این موضوع مواجه شدید، بهترین کار اینه که با یه وکیل متخصص مشورت کنید. اون می تونه با توجه به جزئیات پرونده شما، دقیق ترین و بهترین راهنمایی رو بهتون ارائه بده.