سوگند در دعوی بر میت

وقتی عزیزی فوت می کنه، مسائل زیادی پیش میاد و گاهی اوقات، بین بازماندگان و کسانی که ادعایی نسبت به اموال متوفی دارن، اختلافاتی پیش میاد. در چنین شرایطی، قانونی به اسم «سوگند استظهاری» وارد عمل میشه که از دارایی های متوفی و حقوق ورثه در برابر ادعاهای احتمالی حفاظت می کنه و به قاضی کمک می کنه تا از درستی ادعا مطمئن بشه.

تصور کنید کسی ادعا می کنه که متوفی بهش بدهکار بوده، اما متوفی که دیگه در قید حیات نیست تا از خودش دفاع کنه. اینجا پای سوگند استظهاری به میان میاد. این سوگند، یکی از راه هایی هست که قانونگذار برای حفظ عدالت و جلوگیری از ضایع شدن حقوق، پیش بینی کرده. با اینکه شاید اسمش یکم پیچیده به نظر برسه، اما مفهومش ساده ست: یعنی دادگاه از کسی که ادعایی علیه یک فرد فوت شده داره، می خواد که علاوه بر ارائه مدارک و شواهد، قسم بخوره که حقش هنوز باقی مونده و از بین نرفته.

در ادامه، قراره با هم به صورت کامل و دوستانه بررسی کنیم که این سوگند دقیقاً چیه، چه زمانی و تحت چه شرایطی باید ادا بشه، چه فرقی با بقیه سوگندها داره و اگه کسی سوگند یاد کنه یا نکنه، چه اتفاقی میفته. پس اگه شما هم درگیر چنین پرونده ای هستید یا دوست دارید اطلاعات حقوقی تون رو بیشتر کنید، با ما همراه باشید.

مفهوم و ماهیت سوگند استظهاری: یه نگاه دقیق تر

شاید براتون سوال پیش بیاد که اصلاً «سوگند استظهاری» یعنی چی و چرا قانون ما همچین چیزی رو پیش بینی کرده. بیاین با یه تعریف ساده شروع کنیم و بعد بریم سراغ جزئیات بیشتر.

سوگند استظهاری چیست؟

سوگند استظهاری (یا قسم استظهاری) در حقیقت یه جور قسم خاصه که دادگاه از یه نفر که علیه یه فرد فوت شده (میت) ادعای حقی داره، می خواد که یاد کنه. این سوگند برای اینه که قاضی مطمئن بشه حقی که مدعی ادعا می کنه، واقعاً وجود داره و هنوز هم پابرجاست. به این معنی که حتی اگه مدعی مدرک و شاهد هم بیاره، باز هم برای اینکه خیال قاضی راحت بشه و جلوی ادعاهای الکی گرفته بشه، باید قسم بخوره. کلمه «استظهاری» یعنی «طلب اظهار کردن» یا «درخواست روشنگری»، که دقیقاً نشون میده هدف این سوگند چیه: روشن شدن بقای حق در ذهن قاضی.

از کجا آمده؟ (مبانی قانونی سوگند استظهاری)

این سوگند ریشه های محکمی در قانون ما داره و در چند ماده از قوانین مهم حقوقی بهش اشاره شده:

• ماده 1333 قانون مدنی: این ماده می گه اگه تو یه پرونده ای، کسی علیه متوفی ادعا کنه و اصل حقش با مدارک ثابت بشه، اما قاضی هنوز شک داشته باشه که این حق باقی مونده یا نه (شاید متوفی قبلاً پرداخت کرده باشه)، می تونه از مدعی بخواد که قسم بخوره حقش هنوز پابرجاست.
• ماده 278 قانون آیین دادرسی مدنی: این ماده تکمیل کننده ماده قبلیه و صریحاً می گه که در دعوای علیه میت، بعد از اینکه خواهان بینه (یعنی دلیل و شاهد) آورد، باز هم سوگندش لازمه و اگه قسم نخوره، حقش از بین میره.
• ماده 279 قانون آیین دادرسی مدنی: این یکی هم مربوط به وقتیه که خود وارث متوفی، ادعای حقی علیه خود متوفی داره (مثلاً میگه بابام قبل از فوتش به من بدهکار بود). در این حالت هم وارث باید سوگند یاد کنه.

پس می بینیم که این سوگند فقط یه رسم و رسوم نیست، بلکه پشتش حمایت قوی قانونی هست.

فرق سوگند استظهاری با بقیه سوگندها چیه؟

شاید بگید خب سوگند که همه جا سوگنده! اما نه، در عالم حقوق، ما چند مدل سوگند داریم که هر کدوم هدف و کارکرد خاص خودشون رو دارن. سوگند استظهاری هم تفاوت های مهمی با بقیه داره:

برای اینکه بهتر متوجه بشید، می تونیم تفاوت ها رو تو یه جدول ببینیم:

ویژگی	سوگند استظهاری	سوگند بتی (قاطع دعوا)	سوگند تکمیلی
هدف اصلی	تأیید بقای حق در دعوا علیه متوفی و اطمینان قاضی	حل و فصل نهایی دعوا وقتی دلیل دیگه نیست	تکمیل ادله ناقص و نیمه تمام
کی سوگند یاد می کنه؟	فقط خواهان (مدعی)	خوانده یا در موارد خاص خواهان (برمی گرده به طرف مقابل)	خواهان (در صورتی که دادگاه لازم بدونه)
مبانی قانونی	ماده 1333 ق.م، 278 و 279 ق.آ.د.م	ماده 1325 ق.م، 271 تا 276 ق.آ.د.م	ماده 277 ق.آ.د.م
وجود دلیل	حتماً باید دلیل (بینه) باشه، سوگند مکملشه	معمولاً وقتی دلیلی نیست و طرف مقابل هم نمی خواد قسم بخوره	وقتی دلیل ناقص یا ناکافیه

این سوگند واقعاً چیه؟ (طبیعت حقوقی سوگند استظهاری)

یه بحث حقوقی جالبی که اینجا مطرح میشه اینه که آیا سوگند استظهاری خودش یه جور دلیل اثبات دعوا محسوب میشه یا صرفاً یه تشریفات یا شرط اضافی برای اثبات حق در پرونده های مربوط به متوفی؟

نظر غالب اینه که سوگند استظهاری فی الواقع خودش به تنهایی یک «دلیل» نیست که بخواد حق رو از صفر ثابت کنه. بلکه این سوگند، بیشتر یک «شرط» یا «تکمیل کننده» برای دلیلی هست که قبلاً ارائه شده. یعنی اگه شما به عنوان مدعی، نتونید بینه یا دلیل کافی برای اثبات اصل حق خودتون بیارید، سوگند استظهاری به تنهایی به دردتون نمی خوره. اول باید اصل حق رو با مدرک و شاهد ثابت کنید و بعد اگه دادگاه صلاح دید و شک در بقای حق داشت، اون وقته که سوگند استظهاری میاد تا این شک رو برطرف کنه و حکم به نفع شما صادر بشه. پس میشه گفت بیشتر یه جور «ابزار اطمینان بخش» برای قاضیه.

شرایط عمومی ادای سوگند استظهاری

خب، حالا که فهمیدیم سوگند استظهاری چیه و چه فرقی با بقیه سوگندها داره، لازمه بدونیم کی و تحت چه شرایطی اصلاً دادگاه دستور میده که این قسم رو یاد کنیم. هر پرونده ای این سوگند رو نمی خواد، فقط پرونده های خاصی که چند تا ویژگی مشخص داشته باشن.

1. وجود دعوا علیه متوفی

اولین و مهم ترین شرط اینه که اصلاً یه پرونده حقوقی وجود داشته باشه که طرف دعوا، یک نفر فوت شده باشه. یعنی شما از ورثه متوفی، چیزی رو مطالبه کنید. مثلاً بگید متوفی به من فلان مبلغ رو بدهکار بوده، یا فلان زمین رو باید به نام من می کرد. این «دعوا بر میت» می تونه هم قبل از فوت متوفی شروع شده باشه و با فوتش ورثه وارد پرونده بشن، هم اینکه بعد از فوت متوفی، کلاً دعوا علیه ورثه شروع بشه. مهم اینه که موضوع دعوا، حقی باشه که ادعا میشه متعلق به متوفی بوده یا متوفی باید اون رو انجام می داده.

2. اول باید حقت رو با دلیل ثابت کنی (اهمیت بینه)

همونطور که قبلاً هم گفتیم، سوگند استظهاری جای دلیل و مدرک رو نمی گیره. یعنی نمیشه که هیچ مدرکی نداشته باشی و بگی من قسم می خورم! نخیر، اول باید اصل حق خودت رو با «بینه» (که شامل هرگونه سند، مدرک، شهادت شهود یا حتی اقرار هست) ثابت کنی. دادگاه ابتدا مدارک و شواهد شما رو بررسی می کنه. اگه این مدارک به قدری قوی باشن که وجود اصل حق رو در ذهن قاضی ثابت کنن، تازه میریم سراغ مرحله بعدی. پس سوگند استظهاری، مکمل و تقویت کننده ادله ست، نه جایگزین اونها.

3. شک قاضی در بقای حق

این یکی از ظریف ترین و حیاتی ترین شرایط سوگند استظهاریه که در ماده 1333 قانون مدنی بهش اشاره شده. قاضی باید در مورد «بقای حق» شک داشته باشه. یعنی چی؟ یعنی قاضی با مدارک شما، قبول کرده که بله، متوفی قبلاً به شما بدهکار بوده، یا حقی از شما گردنش بوده. اما چون متوفی الان فوت کرده و نمی تونه از خودش دفاع کنه، این شک برای قاضی پیش میاد که شاید این بدهی قبلاً پرداخت شده باشه، یا اون حق به طریقی از بین رفته باشه. اینجا دیگه متوفی نیست تا بگه پرداخت کرده یا نکرده. پس برای رفع این شک، قاضی از شما می خواد که قسم بخورید که حق شما هنوز باقی مونده و از بین نرفته. این شک، سنگ بنای دستور سوگند استظهاریه.

سوگند استظهاری، سپری است برای دفاع از دارایی های متوفی و حقوق ورثه، در برابر ادعاهایی که شاید صحیح باشند، اما به دلیل فوت شخص، راهی برای رد یا تأیید نهایی آن ها وجود ندارد.

پس، اگر دادگاه در مورد اصل وجود حق شکی نداشته باشه و همچنین در مورد بقای حق هم شکی نداشته باشه (مثلاً بدهی متوفی به دولت که سند رسمی داره و پرداخت نشده)، دیگه نیازی به سوگند استظهاری نیست. این سوگند فقط برای اون مواقعیه که قاضی حس می کنه برای احقاق کامل عدالت و جلوگیری از سواستفاده، باید از مدعی بخواد که با قسم خودش، بقای حق رو به قطعیت برسونه.

کجاها سوگند استظهاری حتماً لازمه؟ (با رویکرد تحلیلی و مقایسه ای)

حالا که با شرایط کلی آشنا شدیم، بیاید دقیق تر ببینیم در چه موقعیت هایی و برای چه نوع دعاوی، این سوگند حیاتی میشه. اینجا به موارد خاص و حتی جاهایی که شاید کمی ابهام قانونی وجود داشته باشه، می پردازیم.

1. دعاوی معمولی و کلی علیه متوفی

اینجا همون جاییه که ماده 278 قانون آیین دادرسی مدنی نقش اصلی رو بازی می کنه. تو این ماده صریحاً گفته شده که تو هر دعوایی که علیه یه نفر فوت شده مطرح میشه، بعد از اینکه مدعی دلیل و بینه خودش رو برای اثبات حقش ارائه کرد، بازم باید سوگند یاد کنه. مثلاً فرض کنید آقای احمدی ادعا می کنه که به آقای کریمی (که الان فوت شده) یک میلیارد تومان قرض داده و بابتش یه دست نوشته یا چند تا شاهد هم داره. آقای احمدی باید این مدارک رو به دادگاه بده. اگه دادگاه با این مدارک قانع شد که اصل قرض وجود داشته، اما چون آقای کریمی زنده نیست که بگه پرداخت کرده یا نه، از آقای احمدی می خواد که سوگند بخوره که این قرض هنوز سر جاشه و پرداخت نشده. این سوگند در واقع یه جور «تایید نهایی» هست که قاضی رو به قطعیت می رسونه.

2. اگه سند رسمی داشته باشیم چی؟ (دعوای مستند به سند رسمی علیه متوفی)

این مورد یکم پیچیده تره و گاهی اوقات سرش اختلاف نظر پیش میاد. چرا؟ چون ماده 1333 قانون مدنی یه جورایی اشاره می کنه که اگه سند رسمی باشه، شاید نیازی به سوگند استظهاری نباشه. متن دقیق این ماده می گه: در دعوای بر متوفی… در صورتی که اصل حق ثابت شده و بقای آن در نظر حاکم ثابت نباشد، حاکم می تواند از مدعی بخواهد که بر بقای حق خود قسم یاد کند و در بخش دیگری اشاره دارد که مگر در صورتی که ادعای مدعی مستند به سند رسمی باشد. این بخش آخر یعنی اگه سند رسمی باشه، شاید اون شک قاضی در بقای حق دیگه پیش نیاد و سوگند لازم نباشه. اما از اون طرف، ماده 278 قانون آیین دادرسی مدنی به صورت کلی می گه: در دعوای بر میت پس از اقامه بینه، سوگند خواهان نیز لازم است. اینجا دیگه فرقی بین سند رسمی و غیررسمی نذاشته.

جمع بندی و رویه غالب: با توجه به اینکه روح قانون در دعاوی علیه متوفی، حفظ حقوق ورثه و جلوگیری از ادعاهای نارواست، رویه قضایی و نظر بیشتر حقوقدان ها اینه که حتی اگه سند رسمی هم وجود داشته باشه، باز هم سوگند استظهاری لازمه. دلیلش اینه که سند رسمی فقط «اصل» حق رو ثابت می کنه، نه «بقای» اون رو. یعنی ممکنه متوفی با وجود سند رسمی، بدهیش رو پرداخت کرده باشه، اما به هر دلیلی سند پرداخت رسمی صادر نشده باشه یا به دست ورثه نرسیده باشه. از اونجایی که متوفی نمی تونه حاضر بشه و ادعای پرداخت رو بکنه، برای رفع این شک احتمالی در بقای حق، سوگند استظهاری حتی برای اسناد رسمی هم لازم میشه. پس اگه شما یه سند رسمی هم دستتونه و می خواید علیه ورثه متوفی اقدام کنید، باید برای سوگند استظهاری آماده باشید.

3. وقتی خود وارث از متوفی طلب داره (دعاوی وارث صاحب حق علیه متوفی)

این حالت هم یکی دیگه از موارد مهمیه که در ماده 279 قانون آیین دادرسی مدنی بهش پرداخته شده. اینجا دیگه شخص غریبه ای ادعا نداره، بلکه خود یکی از وراث متوفی ادعا می کنه که از متوفی طلب داره. مثلاً پسر خانواده می گه پدرم (متوفی) قبل از فوتش به من پولی بدهکار بوده یا قرار بوده ملکی رو به من بده و نداده. در این شرایط هم، با اینکه خودش وارثه، باید بینه و دلیل بیاره و بعد از اون، سوگند استظهاری یاد کنه. اگه قسم نخوره، حقش ساقط میشه.

وقتی چند تا وارث با هم مدعی میشن (تبصره 1 ماده 279)

فرض کنید دو برادر ادعا می کنن که پدرشون به هر دو نفر بدهکار بوده. تبصره 1 ماده 279 قانون آیین دادرسی مدنی می گه که در این شرایط، هر کدوم از وراث که ادعای حقی دارن، باید برای «سهم خودشون» سوگند یاد کنن. اگه یکی قسم بخوره و اون یکی نخوره (نکول کنه)، اون که قسم خورده حقش ثابت میشه و سهم اون یکی که قسم نخورده، از بین میره. این یعنی هر وارث، خودش مسئول اثبات حق خودش با قسم هست.

وقتی ورثه خوانده چند نفرن و مدعی یه نفره (تبصره 2 ماده 279)

حالا برعکس حالت قبل رو تصور کنید: یه نفر غریبه (مثلاً یه دوست یا همکار متوفی) ادعا می کنه که متوفی بهش بدهکار بوده. متوفی هم چند تا وارث داره (مثلاً یه همسر و سه تا فرزند). در این شرایط، طبق تبصره 2 ماده 279 قانون آیین دادرسی مدنی، مدعی فقط کافیه «یک سوگند» یاد کنه. لازم نیست به تعداد وراث متوفی، هی قسم بخوره. همون یه بار سوگند کافیه که اگه با دلایل دیگه همراه باشه، حقش ثابت بشه و ورثه متوفی رو ملزم به پرداخت بدهی کنه.

چی میشه اگه سوگند یاد کنیم یا یاد نکنیم؟ (آثار و پیامدهای حقوقی)

ادای سوگند استظهاری یا عدم ادای اون، هر دو پیامدهای مهم و سرنوشت سازی در پرونده حقوقی شما داره. اینجا با هم مرور می کنیم که اگه قسم رو یاد کنیم یا از یاد کردنش خودداری کنیم، چه اتفاقی میفته.

1. اگه سوگند یاد کنی

اگه شما به عنوان خواهان (مدعی)، با رعایت همه شرایط قانونی، سوگند استظهاری رو در دادگاه یاد کنید، یعنی به درستی قسم بخورید که حقتون هنوز باقی مونده و از بین نرفته، قاضی بر اساس این سوگند و مدارک قبلی شما، حکم به نفع شما صادر می کنه. این حکم به معنای اثبات حق شماست و ورثه متوفی (خواندگان) مکلف میشن که ادعای شما رو بپذیرن و اگه مربوط به پرداخت پول یا تحویل مالی باشه، باید اون رو انجام بدن. این حکم مثل بقیه احکام قضایی، معتبر و قابل اجراست.

2. اگه سوگند یاد نکنی (نکول)

حالا فرض کنید که دادگاه از شما خواست سوگند استظهاری یاد کنید، اما شما به هر دلیلی از این کار «امتناع» یا «خودداری» کردید. به این حالت میگن «نکول از سوگند». پیامد نکول از سوگند استظهاری خیلی سنگینه: حق شما «ساقط» میشه! یعنی چی؟ یعنی نه تنها دعوای شما رد میشه، بلکه اون حقی که ادعا می کردید، از بین میره و دیگه نمی تونید همون دعوا رو با همون دلیل و مستندات، دوباره در دادگاه مطرح کنید. این سقوط حق، برخلاف «رد دعوا» است که در اون امکان تجدید دعوا با همون دلیل وجود داره. در نکول از سوگند استظهاری، دیگر شانسی برای اثبات آن حق از طریق دادگاه نخواهید داشت. معمولاً دادگاه یک مهلت مشخصی رو برای ادای سوگند در نظر می گیره و اگه در اون مهلت قسم یاد نشه، نکول محسوب میشه.

یادتون باشه، نکول از سوگند استظهاری یعنی از دست دادن حق، نه فقط رد شدن دعوا. این نکته خیلی مهمه و نباید نادیده گرفته بشه.

3. دستور دادگاه برای سوگند (قرار اتیان سوگند استظهاری)

وقتی شرایط لازم برای سوگند استظهاری فراهم باشه (یعنی دعوا بر میت باشه، مدعی دلیل آورده باشه و قاضی در بقای حق شک داشته باشه)، دادگاه یک «قرار» صادر می کنه به نام «قرار اتیان سوگند استظهاری». این قرار، دستوری از طرف دادگاهه که خواهان رو ملزم می کنه برای اثبات دعواش، سوگند یاد کنه. این قرار مثل خیلی از قرارهای دادگاه، خودش قابلیت اعتراض داره، اما تا وقتی که از سوی مرجع بالاتر تأیید بشه یا اعتراض بهش وارد نباشه، خواهان باید به اون عمل کنه. توی این قرار، زمان و مکان ادای سوگند هم مشخص میشه.

چند تا نکته کاربردی و راهنمایی حقوقی

مسائل حقوقی، مخصوصاً وقتی پای متوفی و حقوق وراث در میون باشه، می تونن خیلی پیچیده بشن. برای همین، بهتره چند تا نکته عملی و کاربردی رو همیشه تو ذهنتون داشته باشید.

1. اهمیت جمع آوری و ارائه قوی بینه (دلیل و مدرک)

درسته که سوگند استظهاری لازمه، اما یادتون باشه این سوگند مکمل دلیل شماست، نه جایگزین اون. یعنی هر چقدر هم که قسم بخورید، اگه مدارک و دلایل شما ضعیف یا ناکافی باشن، احتمالاً دادگاه اصلاً به مرحله سوگند استظهاری نمیرسه. پس از همون اول، تمام اسناد و مدارک (مثل قولنامه، فاکتور، رسید پرداخت، پیامک ها، شهادت شهود و …) رو به دقت جمع آوری و به شیوه درست به دادگاه ارائه کنید. بینه قوی، نه تنها روند پرونده رو تسریع می کنه، بلکه کار قاضی رو هم راحت تر می کنه.

2. نقش حیاتی مشاوره با وکیل متخصص

پرونده های مربوط به سوگند استظهاری، به دلیل ظرایف حقوقی و فوت یکی از طرفین، نیاز به دانش و تجربه خاصی دارن. یه وکیل متخصص در امور ارث و دعاوی مربوط به متوفی، می تونه تو تمام مراحل پرونده کنار شما باشه: از تنظیم دقیق دادخواست و ارائه دفاعیات قوی، تا راهنمایی برای جمع آوری مدارک و آمادگی برای ادای سوگند. مشورت با یه وکیل خوب، می تونه جلوی اشتباهات پرهزینه رو بگیره و شانس موفقیت شما رو به شکل چشمگیری افزایش بده. اصلاً خودتون رو دست کم نگیرید که بخواید بدون مشاوره حقوقی تخصصی تو این مسیر قدم بذارید.

3. آمادگی روحی و مذهبی برای ادای سوگند

سوگند، چه از نظر قانونی و چه از نظر شرعی، یه کار خیلی مهم و مقدسه. کسی که قسم می خوره، داره خداوند رو شاهد و ناظر بر گفته هاش می گیره. به همین خاطر، باید با آمادگی کامل روحی و مذهبی برای ادای سوگند حاضر بشید. از دروغ گفتن یا پنهان کردن حقیقت در هنگام سوگند به شدت پرهیز کنید، چون جدای از جنبه های حقوقی، عواقب معنوی و اخروی هم داره. به هر حال، سوگند آخرین مرحله ای است که قانون برای کشف حقیقت در این نوع دعاوی به اون متوسل میشه.

4. بررسی رویه های قضایی اخیر و آرای وحدت رویه مرتبط

دنیا و قوانین حقوقی همیشه در حال تغییر و تحول هستن. رویه های قضایی (یعنی نحوه برخورد دادگاه ها با پرونده های مشابه) ممکنه با گذشت زمان یا صدور آرای جدید، تغییر کنن. آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور هم که برای تمام دادگاه ها لازم الاجرا هستن، می تونن تأثیر زیادی تو این پرونده ها داشته باشن. بنابراین، یه وکیل خوب همیشه خودش رو به روز نگه می داره و جدیدترین تصمیمات قضایی رو دنبال می کنه تا بتونه بهترین دفاع رو برای موکلش ارائه بده.

نتیجه گیری

همونطور که دیدیم، «سوگند در دعوی بر میت» که بهش «سوگند استظهاری» هم می گیم، یه ابزار حقوقی خیلی مهم و کاربردیه. این سوگند، نه تنها به خواهان (مدعی) کمک می کنه تا حقش رو در برابر یه فرد فوت شده اثبات کنه، بلکه مثل یه سد محکم جلوی ادعاهای بی اساس و واهی رو می گیره و از دارایی های متوفی و حقوق وراث به بهترین شکل ممکن محافظت می کنه. قانونگذار با پیش بینی این سوگند، خواسته تعادل و عدالت رو در این نوع دعاوی که یکی از طرفین دعوا در قید حیات نیست، برقرار کنه.

اینکه دادگاه برای اثبات حق در دعوای بر میت، علاوه بر بینه و دلیل، به سوگند خواهان هم احتیاج داره، نشون دهنده اهمیت حفظ امانت و جلوگیری از سوءاستفاده های احتمالیه. نکته کلیدی اینه که این سوگند، جایگزین مدرک نیست، بلکه تکمیل کننده اونه و برای رفع «شک قاضی در بقای حق» به کار میره. یادمون باشه که نکول از این سوگند می تونه عواقب جبران ناپذیری مثل سقوط حق رو به دنبال داشته باشه.

در نهایت، برای اینکه تو این مسیر حقوقی پر پیچ و خم به مشکل برنخورید و از حقوقتون به بهترین شکل دفاع کنید، آگاهی از این قوانین و همچنین استفاده از تجربه و دانش یه وکیل متخصص حقوقی، حرف اول رو می زنه. اگه پرونده ای با این شرایط دارید، حتماً قبل از هر اقدامی با یک وکیل مشورت کنید تا راهنمایی های لازم رو دریافت کنید و با خیال راحت قدم بردارید.