نمونه لایحه اعسار از پرداخت مهریه

در زندگی زناشویی، مهریه حق شرعی و قانونی زوجه است، اما گاهی پرداخت آن به صورت یکجا، زوج را دچار سختی های مالی زیادی می کند. اگر شما هم به هر دلیلی توانایی پرداخت کامل مهریه را ندارید و محکوم به پرداخت آن شده اید، نگران نباشید! قانون راهکاری به اسم «اعسار از پرداخت مهریه» گذاشته تا شما بتوانید این بدهی را به صورت قسطی پرداخت کنید. اینجاست که «لایحه اعسار» به داد شما می رسد و کمک می کند وضعیت مالی تان را به دادگاه توضیح دهید تا یک برنامه پرداخت منصفانه داشته باشید.

تو این مقاله، می خواهیم صفر تا صد لایحه اعسار از پرداخت مهریه رو با هم بررسی کنیم. از معنی و مفهوم اعسار گرفته تا اینکه دقیقاً کی و کجا باید لایحه اعسار رو تنظیم و تقدیم کنیم. فرقش با دادخواست اعسار چیه و چه مدارکی باید همراهش باشه. مهم تر از همه، چند تا نمونه لایحه اعسار هم آماده کردیم که می تونید ازشون استفاده کنید تا با خیال راحت تر از حق خودتون دفاع کنید. پس اگه توی این مسیر پر پیچ و خم مهریه و اعسار گیر افتادید، با ما همراه باشید تا راهنمایی تون کنیم.

مهریه، اعسار و تقسیط: یه توضیح خودمونی!

خب، بریم سراغ اصل مطلب. اول از همه باید بدونیم اصلاً مهریه چیه و چرا گاهی پرداختش حسابی دردسرساز می شه. مهریه، همونطور که می دونید، یه تعهد مالیه که مرد موقع عقد به زن می ده و زن هر وقت بخواد، می تونه اون رو مطالبه کنه. به این میگن عندالمطالبه. اما خب، تو زندگی همیشه همه چیز طبق برنامه پیش نمیره. ممکنه شرایط مالی یه مرد جوری بشه که نتونه مهریه رو یکجا پرداخت کنه و اینجا پای اعسار و تقسیط به ماجرا باز می شه. این دو تا کلمه، شاید تو نگاه اول یه خورده قلمبه سلمبه به نظر بیان، اما در واقعیت، یه راه حل قانونی و انسانی برای مردانی هستند که تو پرداخت مهریه به مشکل خوردند.

مفهوم معسر و تقسیط مهریه یعنی چی؟

وقتی می گیم یه نفر معسر (مُعسِر) شده، یعنی از نظر مالی در تنگنا قرار گرفته و نمی تونه بدهی هاش رو، مثل مهریه، یکجا پرداخت کنه. این وضعیت فقط به معنی بی پولی مطلق نیست، بلکه یعنی فرد در حال حاضر اموال کافی برای پرداخت یکجای بدهی رو نداره. قانون هم این حق رو بهش می ده که بتونه درخواست اعسار بده. حالا اگه دادگاه این ادعای شما رو قبول کنه، می تونه مهریه رو براتون تقسیط کنه. یعنی چی؟ یعنی بدهی رو به صورت قسط های ماهانه یا دوره ای مشخص تقسیم می کنه تا بتونید کم کم پرداختش کنید و فشار مالی از دوشتون برداشته بشه. این موضوع توی ماده ۶ قانون اعسار بهش اشاره شده و واقعاً برای خیلی ها یه نفس راحت به حساب میاد.

قاعده نفی عسر و حرج؛ پشتوانه شرعی اعسار

جالبه بدونید که قضیه اعسار فقط یه قانون خشک و خالی نیست، بلکه پشتوانه فقهی قوی هم داره. یکی از این پشتوانه ها، قاعده نفی عسر و حرج هست. این قاعده که برگرفته از آیات قرآن و روایات دینیه، میگه خدا برای بندگانش سختی و مشقت نمی خواد و تکالیفی که باعث رنج شدید بشن، از دوش آدم برداشته می شن. پس اگه پرداخت یکجای مهریه برای شما «عسر و حرج» ایجاد کنه، یعنی زندگی تون رو به سختی بندازه، قانون این امکان رو به شما می ده که بتونید برای تقسیط اقدام کنید. این یعنی هم قانون و هم شرع، کنار شما هستند تا از بار این سختی کم بشه.

مستثنیات دین؛ چه اموالی از توقیف معافند؟

یه نکته مهم دیگه که باید بدونید، مستثنیات دین هستن. وقتی صحبت از مهریه و بدهی می شه، ممکنه نگران توقیف اموالتون باشید. اما خب، قانون گفته یه سری اموال هستن که حتی اگه شما بدهکار باشید، کسی نمی تونه اون ها رو توقیف کنه. این اموال برای حفظ حداقل زندگی آبرومندانه شما لازم هستند. مثلاً چی؟ خونه ای که توش زندگی می کنید (اگه در حد نیاز و شأن شما باشه)، لوازم خونه ضروری، ابزار کار، و مقداری از پول برای گذران زندگی. این ها جزو مستثنیات دین محسوب میشن و خیالتون از بابتشون راحت باشه. البته اینجا هم کلی ریزه کاری حقوقی هست که وکیل خوب می تونه حسابی بهتون کمک کنه.

یادمون باشه، هدف اصلی قانون از اعسار و تقسیط، اینه که هم حق زن ادا بشه و هم مرد به خاطر یه بدهی مالی، زندگیش از هم نپاشه و بتونه به روال عادی زندگیش برگرده.

لایحه اعسار؛ کی و کجا به کارمون میاد؟ (فرقش با دادخواست چیه؟)

حالا که با مفاهیم اصلی آشنا شدیم، بریم سراغ اینکه اصلاً لایحه اعسار دقیقاً چیه و کجاها باید ازش استفاده کنیم. خیلی ها لایحه رو با دادخواست اشتباه می گیرن، که خب طبیعیه، چون هر دوتاشون مکتوبات حقوقی اند که به دادگاه داده می شن. اما فرق های مهمی دارن که دونستنشون حسابی کارتون رو راه می اندازه.

دادخواست اعسار؛ قدم اول برای شروع ماجرا

قبل از هر چیز، باید بدونیم که شروع فرآیند اعسار با دادخواست اعسار هست. یعنی شما اول باید یه دادخواست به دادگاه بدید و رسماً از دادگاه بخواید که وضعیت مالیتون بررسی بشه و مهریه رو براتون قسط بندی کنه. این دادخواست، اولین برگه ایه که پرونده شما رو تو دادگاه باز می کنه و شما توش ادعا می کنید که معسر هستید و لیست اموال و مدارک اولیه رو هم بهش پیوست می کنید. این دادخواست رو باید ظرف ۳۰ روز بعد از اینکه اجراییه مهریه به دستتون رسید، به دادگاه صالح (همون دادگاهی که حکم مهریه رو داده) تقدیم کنید. اگه این مهلت رو از دست بدید، ممکنه کارتون سخت تر بشه یا حتی با مشکلاتی مثل حکم جلب روبرو بشید.

لایحه اعسار؛ ابزار دفاعی شما در طول پرونده

بر خلاف دادخواست که کارش شروع پرونده هست، لایحه اعسار یه ابزار دفاعی و توضیحی تو طول روند دادرسیه. یعنی وقتی دادخواست رو دادید و پرونده شروع شد، ممکنه نیاز باشه که تو مراحل مختلف، چیزایی رو به دادگاه توضیح بدید، مدارک جدیدی رو ارائه کنید یا به حرف ها و ادعاهای طرف مقابل (زوجه) جواب بدید. اینجا هست که لایحه اعسار به کارتون میاد. لایحه، دقیقاً مثل یه نامه رسمی ولی حقوقی می مونه که شما برای قاضی می نویسید و هر چی لازمه رو توش توضیح میدید.

پس، لایحه اعسار تو این موقعیت ها حسابی بدردتون می خوره:

• توی جلسات دادگاه: ممکنه قاضی سوالاتی ازتون بپرسه یا بخواید توضیحات شفاهی بدید. می تونید این توضیحات رو به صورت کتبی تو لایحه بنویسید و به دادگاه بدید تا هم مستند باشه و هم مطمئن بشید که هیچ نکته ای فراموش نشده.
• در جواب دفاعیات زوجه: گاهی اوقات، زوجه یا وکیلش به درخواست اعسار شما اعتراض می کنن و دلایلی میارن. شما می تونید با یه لایحه دفاعیه قوی، به این اعتراضات جواب بدید و ادعاهای خودتون رو تقویت کنید.
• برای ارائه مدارک تکمیلی: اگه بعداً مدارک جدیدی پیدا کردید که عدم تمکن مالیتون رو ثابت می کنه، می تونید با یه لایحه، اون ها رو به پرونده اضافه کنید.
• توی مراحل تجدیدنظر یا فرجام خواهی: اگه به رأی دادگاه اولیه در مورد اعسار اعتراض دارید، می تونید با لایحه های تجدیدنظرخواهی یا فرجام خواهی، دلایل اعتراضتون رو به دادگاه های بالاتر توضیح بدید.
• درخواست تعدیل اقساط: اگه خدای نکرده بعد از اینکه مهریه قسط بندی شد، وضعیت مالیتون بدتر شد یا حتی بهتر، می تونید دوباره با یه لایحه، از دادگاه بخواید که میزان اقساط رو تغییر بده.

ببینید، نوشتن یه لایحه قوی و مستند، می تونه سرنوشت پرونده تون رو عوض کنه. پس اصلاً دست کمش نگیرید و سعی کنید با دقت و حوصله اونو تنظیم کنید.

چه شرایطی رو برای اعسار از مهریه باید داشته باشیم؟ (اصول ماهوی و شکلی)

برای اینکه دادگاه درخواست اعسار شما رو قبول کنه، باید یه سری شرایط رو داشته باشید و یه سری کارهای شکلی رو هم درست و حسابی انجام بدید. این شرایط به دو دسته کلی تقسیم میشن: شرایط ماهوی (یعنی اصل قضیه و چی باید باشه) و شرایط شکلی (یعنی چطوری باید انجام بشه).

شرایط ماهوی: اصل و اساس قضیه

اول از همه، برای اینکه اصلاً بتونید درخواست اعسار بدید، باید این دو تا شرط اصلی رو داشته باشید:

1. محکومیت قطعی به پرداخت مهریه: یعنی باید یه حکم قطعی از دادگاه داشته باشید که شما رو ملزم به پرداخت مهریه کرده باشه. قبل از صدور حکم قطعی، نمی تونید درخواست اعسار بدید.
2. عدم تمکن مالی (و اثباتش): مهم ترین شرط اینه که شما واقعاً نتونید مهریه رو یکجا پرداخت کنید و این ناتوانی مالی رو هم بتونید به دادگاه ثابت کنید. صرف ادعا کافی نیست، باید با مدرک و شاهد این رو نشون بدید. اینجاست که جزئیات وضعیت مالی شما اهمیت پیدا می کنه.

شرایط شکلی: فرم و فرآیند درست

حالا که اصل قضیه رو دارید، باید مراقب باشید که فرآیند قانونی رو هم درست طی کنید:

• لیست جامع اموال: باید یه لیست خیلی دقیق و صادقانه از تمام اموال و دارایی هاتون (چه منقول، چه غیرمنقول، حساب های بانکی، سهام، حقوق و درآمد و…) به دادگاه بدید. اگه چیزی رو پنهان کنید و دادگاه بفهمه، حسابی دردسرساز می شه.
• معرفی دو شاهد مطلع: حداقل دو نفر شاهد باید معرفی کنید که از وضعیت مالی شما خبر داشته باشن و بتونن جلوی قاضی شهادت بدن که شما واقعاً تو تنگنای مالی هستید. استشهادیه کتبی اون ها هم باید همراه دادخواست باشه.
• تقدیم دادخواست/لایحه به دادگاه صالح: همونطور که گفتم، دادخواست اولیه رو باید به دادگاه صادرکننده حکم مهریه بدید. لایحه های بعدی هم همینطور.
• مهلت ۳۰ روزه: یادتون باشه که باید ظرف ۳۰ روز بعد از ابلاغ اجراییه مهریه، دادخواست اعسار رو به دادگاه بدید. از دست دادن این مهلت، می تونه براتون مشکلاتی مثل حکم جلب رو به همراه داشته باشه (البته وضعیت حکم جلب اخیراً تغییراتی داشته که بعداً بهش اشاره می کنیم).

چه مدارکی برای لایحه اعسار لازم داریم؟ (بایگانی کامل!)

مدارک، حکم سوخت جت پرونده شما رو دارن! هر چقدر مدارکتون کامل تر و محکم تر باشه، شانس موفقیتتون هم بیشتر می شه. پس این لیست رو با دقت آماده کنید و به لایحه اعسارتون پیوست کنید:

• کپی برابر اصل دادنامه قطعی محکومیت به مهریه: همون حکمی که شما رو محکوم به پرداخت مهریه کرده.
• تصویر سند نکاحیه (عقدنامه): سندی که نشون دهنده عقد ازدواج شماست.
• استشهادیه کتبی شهود: همون برگه ای که حداقل دو نفر از دوستان یا آشنایان شما، وضعیت مالی تون رو گواهی کردن. حتماً توش مشخصات کامل شهود، شغلشون و اینکه چطوری از وضعیت مالی شما اطلاع دارن، باید نوشته شده باشه.
• فهرست کامل اموال: لیستی دقیق از هر چیزی که دارید و ندارید! از خونه و ماشین و زمین گرفته تا حساب بانکی، سهام، درآمد ماهیانه، حقوق بازنشستگی و… همه رو صادقانه بنویسید.
• مدارک بدهی ها و تعهدات مالی: اگه قسط وام بانکی دارید، اجاره خونه میدید، هزینه درمانی سنگین دارید یا هر تعهد مالی دیگه ای که فشار بهتون میاره، مدارکش رو جمع کنید (مثل فیش اقساط، اجاره نامه، گواهی پزشکی و…).
• فیش حقوقی یا گواهی عدم اشتغال: اگه شاغل هستید، فیش حقوقی رو بیارید تا درآمدتون مشخص باشه. اگه هم بیکارید، گواهی عدم اشتغال به کار می تونه کمک کننده باشه.
• گواهی اعزام به خدمت (اگه سربازید): اگه تو دوران سربازی هستید، این گواهی نشون دهنده درآمد پایین شماست.
• هر مدرک دیگه ای که عدم تمکن مالی رو ثابت کنه: هر چیزی که بتونه به قاضی نشون بده شما واقعاً تو شرایط مالی سختی هستید، میتونه به درد بخوره. مثلاً اگه بیماری خاصی دارید و هزینه های درمانتون زیاده، مدارکش رو ارائه کنید.

صفر تا صد نوشتن لایحه اعسار از پرداخت مهریه (راهنمای گام به گام)

خب، رسیدیم به بخش جذاب ماجرا! حالا که می دونیم لایحه چیه و چه مدارکی می خواد، بریم سراغ اینکه چطوری یه لایحه اعسار محکم و قانع کننده بنویسیم. نگران نباشید، خیلی هم پیچیده نیست، فقط یه کم دقت و رعایت اصول می خواد.

سربرگ لایحه: شناسنامه پرونده شما

اولین چیزی که تو لایحه باید بیاد، اطلاعات کلی پرونده و طرفینه. این قسمت دقیقاً مثل شناسنامه لایحه شماست:

• به نام خدا (بالای صفحه)
• خواهان (معسر): اسم و فامیل، نام پدر، کد ملی، شماره تماس و آدرس دقیق خودتون.
• خوانده (زوجه): اسم و فامیل، نام پدر، کد ملی و آدرس دقیق همسرتون (یا وکیل ایشون).
• شعبه محترم دادگاه: شماره شعبه ای که پرونده مهریه شما توش رسیدگی شده.
• کلاسه پرونده: شماره کلاسه پرونده ای که دادگاه به شما داده.
• شماره بایگانی شعبه: اگه دارید، این هم بنویسید.

عنوان لایحه: خلاصه حرف شما

یه عنوان دقیق و واضح برای لایحه انتخاب کنید. مثلاً:

• لایحه دفاعیه در خصوص دادخواست اعسار از پرداخت مهریه و تقاضای تقسیط
• لایحه دفاعیه نسبت به اعتراض زوجه به اعسار از مهریه
• لایحه درخواست تعدیل اقساط مهریه

مقدمه محترمانه: شروعی با ادب

همیشه لایحه تون رو با یه مقدمه کوتاه و محترمانه شروع کنید. مثلاً با سلام و تقدیم احترام خدمت ریاست محترم شعبه … دادگاه عمومی/خانواده ….

شرح ماجرا و تبیین وضعیت مالی: داستان زندگی شما از زاویه مالی

این بخش، قلب لایحه شماست و باید با جزئیات و صداقت نوشته بشه. اینجا باید «داستان» وضعیت مالی تون رو برای قاضی تعریف کنید:

• اشاره به محکومیت: اول یه اشاره کوتاه به اینکه طی دادنامه شماره … مورخ … از شعبه … دادگاه، به پرداخت مهریه خانم … محکوم شدید.
• توضیح وضعیت مالی فعلی: اینجا باید صادقانه و با جزئیات کامل بگید که در حال حاضر درآمدتون چقدره (اگه دارید)، چه هزینه های ضروری ای دارید (اجاره، خورد و خوراک، لباس، درمان، تحصیل فرزندان و…)، چه بدهی هایی دارید (وام بانکی، قرض به آشنایان و…)، چند نفر عیال وارید و اصلاً چه اموالی دارید یا ندارید که قابل توقیف باشن.
• تاکید بر عدم امکان پرداخت یکجا: قاطعانه اما محترمانه بگید که با این وضعیت مالی، پرداخت یکجای مهریه اصلاً براتون مقدور نیست و تقاضای تقسیط دارید.
• ذکر دلایل عدم تمکن: اگه بیکار شدید، بیماری ای دارید که هزینه بره، تعداد فرزندانتون زیاده، یا اقساط سنگین دیگه دارید، همه این ها رو با ذکر دلیل و مدرک (اگه دارید) بیان کنید.

سعی کنید جوری بنویسید که قاضی احساس همدردی کنه و واقعاً متوجه سختی شرایط شما بشه، نه اینکه فقط یه گزارش خشک و خالی ارائه بدید.

استناد به قوانین و موازین شرعی: پشتوانه حقوقی شما

حرف شما باید پشتوانه قانونی داشته باشه. پس به این مواد قانونی و اصول فقهی اشاره کنید:

• ماده ۲۷۷ قانون مدنی: که به قاضی اختیار می ده تا با توجه به وضعیت مدیون (شما)، مهلت یا اقساطی برای پرداخت دین تعیین کنه.
• ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی: که شرایط اعسار و حبس رو توضیح میده و می تونه به نفعتون باشه.
• ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده: در مورد سقف ۱۱۰ سکه و وضعیت مهریه مازاد بر اون (البته این ماده نیاز به توضیحات بیشتر داره که بعداً بهش اشاره می کنیم).
• قاعده فقهی نفی عسر و حرج: همونطور که گفتیم، این قاعده هم یه پشتوانه محکم برای درخواست شماست.

درخواست از دادگاه: حرف آخر شما

در پایان لایحه، به صورت واضح و مشخص، تقاضای خودتون رو از دادگاه بنویسید. مثلاً لذا با عنایت به مراتب معروضه و مدارک پیوستی، از محضر دادگاه محترم تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر اعسار اینجانب از پرداخت مهریه و تعیین پیش پرداخت و اقساط عادلانه و متناسب با توان مالی بنده را دارم.

منضمات و امضاء: پایان کار

لیست مدارکی که به لایحه پیوست کردید رو دقیق بنویسید (مثل کپی دادنامه، استشهادیه، لیست اموال و…). در انتها هم اسم و فامیل و امضاتون رو فراموش نکنید.

چند نمونه کاربردی لایحه اعسار از پرداخت مهریه (کپی و ویرایش کنید!)

حالا که با اصول نگارش لایحه آشنا شدید، وقتشه که چند تا نمونه لایحه اعسار از مهریه رو ببینید. این نمونه ها برای موقعیت های مختلف طراحی شدن و می تونید با تغییر مشخصات و جزئیات پرونده خودتون، ازشون استفاده کنید. یادتون باشه که این ها فقط الگو هستند و بهترین کار اینه که با وکیل مشورت کنید تا لایحه ای دقیقاً مطابق با شرایط شما تنظیم بشه.

نمونه ۱: لایحه اولیه دفاعیه در جلسه اول دادرسی اعسار (وقتی تازه شروع کردید)

بسمه تعالی
ریاست محترم شعبه [شماره شعبه] دادگاه عمومی/خانواده [نام شهر]
با سلام و تقدیم احترام،

خواهان (معسر): [نام و نام خانوادگی خواهان] فرزند [نام پدر]، کدملی [کدملی خواهان]، آدرس [آدرس دقیق خواهان]
خوانده (زوجه): [نام و نام خانوادگی خوانده] فرزند [نام پدر]، کدملی [کدملی خوانده]، آدرس [آدرس دقیق خوانده]
کلاسه پرونده: [شماره کلاسه پرونده]
شماره بایگانی شعبه: [شماره بایگانی شعبه، در صورت وجود]

عنوان لایحه: لایحه دفاعیه در خصوص دادخواست اعسار از پرداخت مهریه و تقاضای تقسیط

با سلام و احترام به استحضار عالی می رساند:

اینجانب [نام و نام خانوادگی خواهان] به موجب دادنامه قطعی شماره [شماره دادنامه] مورخ [تاریخ دادنامه] صادره از این شعبه محترم، محکوم به پرداخت مهریه خانم [نام و نام خانوادگی خوانده] به تعداد [تعداد مهریه، مثلاً ۱۱۴] سکه تمام بهار آزادی گردیده ام. اجراییه مهریه نیز به اینجانب ابلاغ و بنده نیز در مهلت مقرر قانونی (۳۰ روزه) اقدام به تقدیم دادخواست اعسار از پرداخت مهریه و تقاضای تقسیط نموده ام.

همانطور که قبلاً در دادخواست به تفصیل شرح داده شد، اینجانب به دلایل ذیل، توانایی مالی جهت پرداخت یکجای مهریه مذکور را نداشته و از حیث پرداخت آن معسر می باشم:
۱.  درآمد ناچیز: در حال حاضر اینجانب دارای شغل [شغل خواهان، مثلاً کارگر ساده/کارمند با حقوق ثابت/بیکار] بوده و ماهانه مبلغ تقریبی [میزان درآمد ماهانه] تومان حقوق/درآمد دارم که این مبلغ پس از کسر کسورات و هزینه های ضروری زندگی، هیچ مازاد مالی برای پرداخت یکجای مهریه باقی نمی گذارد. (فیش حقوقی/گواهی حقوقی/گواهی عدم اشتغال پیوست است).
۲.  هزینه های ضروری و عیال مندی: اینجانب [تعداد] نفر عیال وار بوده و متحمل پرداخت هزینه های [ذکر جزئیات هزینه ها، مثلاً اجاره بها به مبلغ ... تومان، اقساط وام بانکی به مبلغ ... تومان، هزینه های درمانی/تحصیلی فرزندان به مبلغ ...] می باشم. (مدارک مربوط به اجاره نامه/اقساط/هزینه های پزشکی پیوست است).
۳.  عدم وجود اموال قابل توقیف: اینجانب هیچگونه مال منقول یا غیرمنقول (به جز مستثنیات دین شامل [ذکر مستثنیات، مثلاً یک باب منزل مسکونی در حد شأن و لوازم زندگی ضروری]) که ارزش پرداخت مهریه را داشته باشد، در مالکیت خود نداشته و لیست کامل اموال و دارایی های بنده به پیوست تقدیم می گردد.
۴.  شهادت شهود: جهت اثبات وضعیت مالی بنده، آقایان [نام شاهد ۱] فرزند [نام پدر شاهد ۱]، کدملی [کدملی شاهد ۱] و [نام شاهد ۲] فرزند [نام پدر شاهد ۲]، کدملی [کدملی شاهد ۲] به عنوان شهود مطلع از وضعیت معیشتی اینجانب، در جلسه دادرسی حاضر خواهند شد تا مراتب اعسار بنده را گواهی نمایند. استشهادیه کتبی ایشان نیز قبلاً به دادگاه تقدیم گردیده است.

لذا با توجه به مراتب فوق، مستنداً به ماده ۲۷۷ قانون مدنی، ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی و قاعده فقهی نفی عسر و حرج، از محضر دادگاه محترم استدعا دارم نسبت به صدور حکم بر اعسار اینجانب از پرداخت یکجای مهریه و تقسیط آن به صورت پیش پرداخت [میزان پیش پرداخت پیشنهادی، مثلاً یک سکه] و اقساط ماهانه [میزان اقساط ماهانه پیشنهادی، مثلاً یک چهارم درآمد] متناسب با وضعیت مالی و معیشتی بنده، امر به اجراء فرمایید.

با تشکر و تقدیم احترام
[نام و نام خانوادگی خواهان]
امضاء:

منضمات:
۱.  کپی برابر اصل دادنامه قطعی شماره [شماره دادنامه]
۲.  تصویر سند نکاحیه
۳.  لیست کامل اموال و دارایی ها
۴.  استشهادیه کتبی شهود
۵.  [سایر مدارک: فیش حقوقی، اجاره نامه، گواهی عدم اشتغال و...]

نمونه ۲: لایحه دفاعیه در پاسخ به اعتراض زوجه به دادخواست اعسار (وقتی زوجه قبول نداره)

بسمه تعالی
ریاست محترم شعبه [شماره شعبه] دادگاه عمومی/خانواده [نام شهر]
با سلام و تقدیم احترام،

خواهان (معسر): [نام و نام خانوادگی خواهان] فرزند [نام پدر]، کدملی [کدملی خواهان]، آدرس [آدرس دقیق خواهان]
خوانده (زوجه): [نام و نام خانوادگی خوانده] فرزند [نام پدر]، کدملی [کدملی خوانده]، آدرس [آدرس دقیق خوانده]
کلاسه پرونده: [شماره کلاسه پرونده]
شماره بایگانی شعبه: [شماره بایگانی شعبه، در صورت وجود]

عنوان لایحه: لایحه دفاعیه در پاسخ به اعتراض خوانده (زوجه) نسبت به دادخواست اعسار از پرداخت مهریه

با سلام و احترام به استحضار عالی می رساند:

پیرو اعتراض خوانده محترم (زوجه) به دادخواست اعسار اینجانب از پرداخت مهریه، معروض می دارم که اعتراض ایشان بلاوجه بوده و دلایل مطروحه از سوی ایشان مبنی بر تمکن مالی اینجانب، صحت نداشته و رد می گردد. در خصوص ادعاهای ایشان، دفاعیات ذیل را به سمع و نظر دادگاه محترم می رسانم:

۱.  در خصوص ادعای [ذکر ادعای زوجه، مثلاً: داشتن اموال مخفی یا کسب و کار پردرآمد]: این ادعا صحت نداشته و خلاف واقع می باشد. همانطور که در لیست اموال تقدیمی به دادگاه محترم قید شده، اینجانب هیچگونه مال [نوع مال ذکر شده توسط زوجه] را در مالکیت خود نداشته و کلیه اموال بنده به همراه جزئیات در لیست مذکور قید شده است. خوانده محترم هیچ مدرک و سندی برای اثبات ادعای خود ارائه ننموده اند و صرف ادعا، دلیلی بر تمکن مالی بنده نیست.
۲.  در مورد [ادعای دیگر زوجه، مثلاً: کمک مالی از خانواده یا سفر خارجی اخیر]: اینجانب هیچ کمک مالی [توضیح مربوط به ادعا] از هیچ منبعی دریافت نکرده ام/سفر [توضیح شرایط سفر، مثلاً برای درمان یا با هزینه دیگران] بوده و اینگونه ادعاها صرفاً با هدف مخدوش کردن وضعیت مالی اینجانب و فریب دادگاه مطرح شده است. (در صورت لزوم، مدارک مربوط به رد ادعا پیوست شود).
۳.  تاکید بر شهادت شهود: شهود اینجانب، آقایان [نام شاهد ۱] و [نام شاهد ۲]، از سال ها قبل از وضعیت مالی و معیشتی اینجانب اطلاع کامل دارند و شهادت ایشان بر پایه واقعیت و اطلاع دقیق می باشد و ادعاهای واهی خوانده، نمی تواند صحت شهادت ایشان را زیر سوال ببرد.
۴.  وضعیت حقوقی مهریه مازاد بر ۱۱۰ سکه: همچنین، با فرض اینکه دادگاه محترم، بعداً به نحوی به تمکن مالی بنده از پرداخت مهریه برسد، یادآوری می گردد طبق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، مهریه تا ۱۱۰ سکه مشمول این قوانین است و مازاد بر آن، نیازمند اثبات توانایی پرداخت خاص از سوی زوجه می باشد که ایشان تا به حال هیچ دلیلی در این خصوص ارائه نداده اند.

لذا با توجه به عدم ارائه دلایل اثباتی از سوی خوانده محترم و دفاعیات مستند اینجانب، از محضر دادگاه محترم تقاضا دارم ضمن رد اعتراض خوانده، حکم بر اعسار اینجانب از پرداخت مهریه و تقسیط آن را صادر فرمایید.

با تشکر و تقدیم احترام
[نام و نام خانوادگی خواهان]
امضاء:

منضمات:
۱.  [مدارک مربوط به رد ادعاهای زوجه، در صورت وجود]
۲.  [سایر مدارک قبلی پرونده]

نمونه ۳: لایحه درخواست تعدیل اقساط مهریه (وقتی شرایط مالی عوض شده)

بسمه تعالی
ریاست محترم شعبه [شماره شعبه] دادگاه عمومی/خانواده [نام شهر]
با سلام و تقدیم احترام،

خواهان (معسر): [نام و نام خانوادگی خواهان] فرزند [نام پدر]، کدملی [کدملی خواهان]، آدرس [آدرس دقیق خواهان]
خوانده (زوجه): [نام و نام خانوادگی خوانده] فرزند [نام پدر]، کدملی [کدملی خوانده]، آدرس [آدرس دقیق خوانده]
کلاسه پرونده: [شماره کلاسه پرونده حکم اعسار قبلی]
شماره بایگانی شعبه: [شماره بایگانی شعبه، در صورت وجود]

عنوان لایحه: لایحه درخواست تعدیل اقساط مهریه به دلیل تغییر شرایط مالی

با سلام و احترام به استحضار عالی می رساند:

پیرو دادنامه شماره [شماره دادنامه اعسار قبلی] مورخ [تاریخ دادنامه قبلی] صادره از این شعبه محترم، حکم بر اعسار اینجانب از پرداخت مهریه و تقسیط آن به صورت پیش پرداخت [میزان پیش پرداخت قبلی] و اقساط ماهانه [میزان اقساط ماهانه قبلی] در حق خوانده محترم صادر گردید.
متاسفانه، پس از صدور حکم مذکور، شرایط مالی و معیشتی اینجانب به طور قابل ملاحظه ای دستخوش تغییرات منفی گردیده و ادامه پرداخت اقساط مهریه با شرایط قبلی، برای اینجانب ایجاد عسر و حرج شدید نموده است. لذا با تقدیم این لایحه، درخواست تعدیل و کاهش اقساط مهریه را از محضر دادگاه محترم دارم.

دلایل تغییر شرایط مالی اینجانب به شرح ذیل می باشد:
۱.  از دست دادن شغل/کاهش درآمد: اینجانب از تاریخ [تاریخ دقیق] شغل [شغل قبلی] خود را از دست داده ام و در حال حاضر [شغل جدید، مثلاً بیکار هستم/شغلی با درآمد کمتر به مبلغ ...] دارم. این امر منجر به کاهش شدید درآمد ماهیانه بنده از [میزان درآمد قبلی] به [میزان درآمد فعلی] تومان گردیده است. (مدارک مربوط به اتمام همکاری/فیش حقوقی جدید پیوست است).
۲.  افزایش هزینه های ضروری/بدهی های جدید: متاسفانه در این مدت، هزینه های زندگی از جمله [ذکر جزئیات هزینه های جدید، مثلاً هزینه های درمانی بیماری جدید به نام .../اجاره بها افزایش یافته به ... تومان/بدهی جدید به دلیل ...] به شدت افزایش یافته و فشار مالی مضاعفی بر اینجانب وارد کرده است. (مدارک پزشکی/قرارداد اجاره جدید/سند بدهی جدید پیوست است).
۳.  افزایش تعداد عیال مندی (در صورت لزوم): [توضیح در صورت افزایش تعداد افراد تحت تکفل، مثلاً به دلیل تولد فرزند جدید یا سرپرستی خویشاوند].

با توجه به تغییرات جوهری و غیرقابل انکار در وضعیت مالی اینجانب، ادامه پرداخت اقساط قبلی عملاً ناممکن بوده و موجب حبس و تضییع حقوق بنده می گردد. مستنداً به ماده [در صورت وجود ماده قانونی خاص برای تعدیل] و با تکیه بر قاعده نفی عسر و حرج و اختیارات قضایی، از محضر دادگاه محترم تقاضا دارم پس از بررسی وضعیت مالی جدید اینجانب، نسبت به تعدیل و کاهش میزان اقساط ماهانه مهریه، امر به صدور رأی عادلانه و مقتضی فرمایید.

با تشکر و تقدیم احترام
[نام و نام خانوادگی خواهان]
امضاء:

منضمات:
۱.  کپی برابر اصل دادنامه قطعی اعسار قبلی
۲.  مدارک اثبات کننده کاهش درآمد (مثلاً گواهی اتمام کار، فیش حقوقی جدید)
۳.  مدارک اثبات کننده افزایش هزینه ها (مثلاً فاکتورهای پزشکی، اجاره نامه جدید)
۴.  [سایر مدارک مربوط به تغییر شرایط مالی]

فرآیند دادگاه و صدور رأی در دعوای اعسار (چی در انتظارمونه؟)

وقتی دادخواست و لایحه اعسار رو تقدیم کردید، کار شما تموم نشده و تازه وارد مرحله رسیدگی دادگاه می شید. این مرحله هم خودش داستان های خاص خودش رو داره:

از جلسه دادرسی تا استعلامات

دادگاه یه وقت رسیدگی تعیین می کنه و به هر دو طرف دعوا (شما و زوجه) ابلاغ می کنه که تو اون جلسه حاضر بشید. تو این جلسه، شما باید دلایل اعسارتون رو توضیح بدید و اگه شاهد دارید، اون ها هم باید حاضر بشن و شهادت بدن. زوجه هم می تونه دفاعیات خودش رو ارائه بده و به ادعای شما اعتراض کنه.

قاضی هم برای اینکه مطمئن بشه شما واقعاً معسر هستید، ممکنه استعلاماتی از جاهای مختلف بگیره. مثلاً از بانک ها در مورد موجودی حساب هاتون، از اداره ثبت اسناد در مورد املاکتون، از بورس در مورد سهام و حتی از اداره مالیات در مورد درآمدهاتون. پس حتماً لیست اموالتون رو صادقانه بنویسید.

صدور رأی دادگاه و امکان اعتراض

بعد از بررسی همه جوانب، قاضی رأی خودش رو صادر می کنه. این رأی می تونه شامل تأیید اعسار شما، تعیین میزان پیش پرداخت و قسط های ماهانه باشه. مثلاً ممکنه بگه باید ۱۰ درصد مهریه رو اول بدید و بعد ماهی یه سکه یا مقداری از حقوقتون رو پرداخت کنید. البته این میزان کاملاً به نظر قاضی و شرایط پرونده شما بستگی داره.

نکته مهم اینه که شما یا زوجه، هر دو می تونید نسبت به این رأی صادر شده اعتراض کنید و درخواست تجدیدنظرخواهی (در دادگاه تجدیدنظر استان) یا حتی فرجام خواهی (در دیوان عالی کشور) بدید. این حق برای هر دو طرف محفوظه.

چرا وکیل تو پرونده اعسار از مهریه حسابی به درد می خوره؟ (نقش حیاتی)

شاید فکر کنید که خب، خودم می تونم دادخواست و لایحه بنویسم و از پس پرونده بربیام. اما باور کنید، پرونده های حقوقی، مخصوصاً از نوع خانوادگی مثل مهریه و اعسار، پیچیدگی های خاص خودشون رو دارن که شاید از چشم یه آدم عادی پنهان بمونه. اینجا هست که یه وکیل متخصص اعسار مهریه مثل یه کمک حال قوی می تونه کنار شما باشه و حسابی بهتون کمک کنه.

مزایای داشتن وکیل: یه پشتیبان حقوقی

حالا چرا داشتن وکیل اینقدر مهمه؟

• تسلط کامل بر قوانین: وکیل، به ریزه کاری های قانون اعسار، قانون مدنی، قانون حمایت خانواده و بخشنامه های قوه قضائیه کاملاً مسلطه و می دونه چطوری ازشون به نفع شما استفاده کنه.
• نگارش صحیح لایحه و دادخواست: نگارش یه لایحه قوی و مستند، هنر و مهارت می خواد. وکیل می تونه با ادبیات حقوقی صحیح و استدلال های محکم، بهترین دفاع رو از شما تو لایحه انجام بده.
• دفاع قوی تو دادگاه: تو جلسه دادرسی، وکیل می تونه با فن بیان قوی و آشنایی با رویه دادگاه ها، بهترین دفاع رو از شما انجام بده، به سوالات قاضی جواب بده و به ادعاهای طرف مقابل پاسخ بده.
• جمع آوری مدارک: وکیل می تونه بهتون کمک کنه تا تمام مدارک لازم رو جمع آوری کنید و هیچ چیزی رو از قلم نندازید.
• مدیریت پرونده: از پیگیری استعلامات گرفته تا حضور در جلسات و پیگیری صدور رأی، وکیل همه این کارها رو به بهترین شکل براتون انجام میده و شما رو از دغدغه های اداری و حقوقی راحت می کنه.

باورهای غلط: داشتن وکیل دلیل تمکن مالی نیست!

یه باور غلطی که بین بعضی ها وجود داره اینه که اگه برای پرونده اعسار وکیل بگیری، دادگاه فکر می کنه که پولداری و اعسارت قبول نمی شه! این تفکر کاملاً اشتباهه. هزینه وکیل، یه هزینه ضروری برای دفاع از حق شماست و به هیچ وجه دلیلی بر تمکن مالی شما از پرداخت مهریه به حساب نمیاد. قاضی هم این رو می دونه. پس به خاطر این نگرانی، خودتون رو از داشتن یه وکیل خوب محروم نکنید.

در نهایت، قبل از هر اقدامی تو پرونده مهریه و اعسار، حتماً با یه وکیل متخصص مشاوره حقوقی بگیرید. یه مشاوره ساده می تونه جلوی کلی اشتباه و ضرر رو بگیره و راه درست رو بهتون نشون بده.

چند تا نکته مهم حقوقی تکمیلی (چیزایی که لازمه بدونی)

حالا که حسابی تو دل ماجرای اعسار رفتیم، چند تا نکته مهم دیگه هم هست که باید بهش اشاره کنم تا اطلاعاتتون کامل بشه و تو دام اشتباهات رایج نیفتید.

سقف ۱۱۰ سکه بهار آزادی؛ حکایت از چیه؟

حتماً شنیدید که میگن مهریه تا ۱۱۰ سکه بهار آزادیه. این قضیه برمی گرده به ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده. طبق این قانون، اگه مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه باشه، برای وصول مهریه مازاد بر ۱۱۰ سکه، زن باید ثابت کنه که مرد اموال کافی برای پرداخت اون مقدار اضافی رو داره. یعنی چی؟ یعنی برای اون ۱۱۰ سکه اول، مرد باید ادعای اعسار کنه و اگه نتونه پرداخت کنه، قسط بندی می شه. اما برای مثلاً سکه ۱۱۱ به بعد، خود زن باید بره دنبال اموال مرد و ثابت کنه که مرد اون پول رو داره تا بتونه اون ها رو بگیره. این نکته خیلی مهمه و می تونه سرنوشت پرونده رو تو مهریه های بالا حسابی تغییر بده.

آخرین وضعیت قانونی حکم جلب مهریه

یه زمانی بود که اگه مردی مهریه رو پرداخت نمی کرد، خیلی راحت می تونستن حکم جلبش رو بگیرن و راهی زندان بشه. اما خب، قوه قضائیه با بخشنامه های جدیدی که صادر کرده، وضعیت رو یه خورده تغییر داده. الان دیگه به صرف عدم پرداخت مهریه، حکم جلب صادر نمی شه. بیشتر تمرکز بر شناسایی اموال مرد و توقیف اون هاست. البته اگه مرد بعد از صدور حکم اعسار و تعیین اقساط، بدون دلیل موجه اقساط رو پرداخت نکنه، باز هم ممکنه با مشکلاتی روبرو بشه. پس اینطور نیست که کلاً از بین رفته باشه، اما شرایطش خیلی فرق کرده و سخت تر شده.

تفاوت اعسار از مهریه با اعسار از هزینه دادرسی

یه فرق مهم دیگه هم هست: اعسار از پرداخت مهریه رو با اعسار از پرداخت هزینه دادرسی اشتباه نگیرید. اگه شما بخواید یه دادخواست به دادگاه بدید، باید یه هزینه ای به عنوان هزینه دادرسی پرداخت کنید. حالا اگه برای پرداخت همین هزینه دادرسی هم مشکل مالی داشته باشید، می تونید درخواست اعسار از هزینه دادرسی بدید تا از پرداخت اون معاف بشید یا به صورت قسطی پرداختش کنید. این دوتا موضوع جدا از هم هستن، ولی اگه برای مهریه اعسار می دید، احتمالاً برای هزینه دادرسی هم می تونید درخواست اعسار بدید.

اگه زن بگه مرد اموالش رو پنهان کرده؟

یکی از ادعاهای رایج زوجه، اینه که مرد اموالش رو پنهان کرده یا به اسم کس دیگه زده تا مهریه رو نده. خب، این ادعا رو زن باید ثابت کنه. اگه زن بتونه با سند و مدرک ثابت کنه که مرد اموالی داره که پنهان کرده یا قبل از مطالبه مهریه به صورت صوری منتقل کرده، اون وقت اون اموال جزو دارایی های مرد محسوب میشه و از طریق اون ها می تونن مهریه رو وصول کنن. اینجاست که نقش وکیل و تحقیقات قضایی حسابی پررنگ میشه.

عواقب عدم پرداخت اقساط مهریه بعد از حکم اعسار

اگه دادگاه حکم اعسار داد و مهریه رو قسط بندی کرد، شما موظفید که اقساط رو سر وقت پرداخت کنید. اگه بدون دلیل موجه از پرداخت اقساط خودداری کنید، زن می تونه دوباره برای وصول اقساط از طریق دادگاه اقدام کنه و ممکنه با مشکلاتی مثل ممنوع الخروجی یا حتی توقیف اموال (در صورت شناسایی) روبرو بشید. پس حکم اعسار، به معنی شانه خالی کردن از زیر دین نیست، بلکه یه فرصت برای پرداخت بدهی به صورت منطقی و تدریجیه.

جمع بندی: اعسار، راهی برای حل مشکل

امیدوارم این مقاله حسابی بهتون کمک کرده باشه تا با پیچ و خم های نمونه لایحه اعسار از پرداخت مهریه و کل فرآیند اعسار آشنا بشید. یادتون باشه که اعسار از مهریه، نه تنها یه حق قانونی برای مرده، بلکه یه راهکار انسانی برای حل مشکلات مالیه تا هیچ کس به خاطر یه بدهی، گرفتار زندان و تبعات سخت دیگه نشه. نوشتن یه لایحه قوی و درست، جمع آوری مدارک مستند و آگاهی از قوانین، می تونه حسابی تو این مسیر بهتون کمک کنه.

اما همونطور که بارها تأکید کردم، این مسیر پستی و بلندی های زیادی داره که شاید به تنهایی از پسش برنیاید. تو این جور مواقع، کمک گرفتن از یه وکیل متخصص حقوق خانواده و اعسار، بهترین و مطمئن ترین راهه. یه وکیل خوب، مثل یه نقشه راه عمل می کنه و بهتون کمک می کنه تا با کمترین دردسر و بیشترین شانس موفقیت، از این مرحله عبور کنید. پس اگه نیاز به راهنمایی بیشتری دارید یا می خواید پرونده تون رو به یه متخصص بسپارید، دریغ نکنید و همین حالا با یه وکیل مشورت کنید تا قدم هاتون رو محکم تر بردارید.