برای طلاق توافقی به کجا باید مراجعه کرد؟

برای طلاق توافقی، باید به ترتیب به چند مرجع اصلی مراجعه کنید: اول، سامانه تصمیم سازمان بهزیستی برای ثبت درخواست مشاوره؛ دوم، مراکز مشاوره خانواده؛ سوم، دفاتر خدمات الکترونیک قضایی برای ثبت دادخواست؛ چهارم، دادگاه خانواده برای رسیدگی و دریافت گواهی عدم امکان سازش؛ و در نهایت، یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق (محضر) برای جاری شدن صیغه و ثبت نهایی طلاق. این فرآیند، با آگاهی و برنامه ریزی درست، می تواند راحت تر از آنچه تصور می کنید، پیش برود.

گاهی اوقات زندگی مشترک به جایی می رسد که ادامه دادن آن، بیشتر از جدایی، آسیب زاست. در چنین شرایطی، وقتی زوجین به این نتیجه می رسند که بهتر است راه شان را جدا کنند و خوشبختانه می توانند بر سر تمام جزئیات این جدایی به توافق برسند، طلاق توافقی بهترین و کم تنش ترین گزینه به حساب می آید. اما خب، سوالی که ذهن خیلی ها را مشغول می کند این است که اصلاً برای طلاق توافقی به کجا باید مراجعه کرد؟ این مسیر، مثل هر فرآیند قانونی دیگری، پیچیدگی های خاص خودش را دارد و اگر بدون شناخت قبلی وارد آن شوید، ممکن است حسابی سردرگم شوید و وقت و انرژی زیادی از شما گرفته شود.

هدف ما این است که در این مقاله، مثل یک نقشه راه کامل و جامع، از صفر تا صدِ مراحل طلاق توافقی را برایتان توضیح دهیم. می خواهیم دقیقا به شما بگوییم که در هر مرحله، باید به کدام مرجع بروید، چه مدارکی با خودتان ببرید و کلاً چه انتظاری از آن مرحله داشته باشید. نگران نباشید، قرار نیست وارد اصطلاحات حقوقی قلمبه سلمبه شویم؛ با یک زبان ساده و خودمانی همه چیز را برایتان روشن می کنیم تا با خیال راحت و قدم به قدم، این مسیر را طی کنید. چه با وکیل باشید و چه بدون وکیل، این راهنما کمک می کند تا با آگاهی کامل، از استرس تان کم شود و بتوانید به بهترین شکل ممکن، به سر و سامان رساندن این موضوع بپردازید.

طلاق توافقی چیست و چرا زوجین این راه را انتخاب می کنند؟

بیایید اول ببینیم اصلاً طلاق توافقی یعنی چه. فرض کنید زن و شوهری تصمیم می گیرند از هم جدا شوند. اگر این دو نفر بتوانند روی تمام جزئیات این جدایی، از مهریه و نفقه گرفته تا حضانت و ملاقات فرزندان، جهیزیه و حتی اجرت المثل کارهایی که در زندگی مشترک انجام شده، به یک تفاهم کامل و جامع برسند، به این نوع جدایی می گویند طلاق توافقی. یعنی زن و شوهر هر دو با هم می نشینند و حرف هایشان را می زنند تا به یک توافق منطقی و عادلانه دست پیدا کنند، بدون اینکه نیاز به کشمکش و دعوا در دادگاه باشد.

حالا چرا خیلی ها ترجیح می دهند سراغ طلاق توافقی بروند؟ دلایلش کاملاً مشخص و منطقی است:

• سرعت بالاتر: چون هر دو طرف بر سر همه چیز توافق دارند، پرونده با سرعت خیلی بیشتری در دادگاه جلو می رود. خبری از جلسات طولانی و دادرسی های پیچیده نیست.
• کاهش تنش و دعوا: نیازی به جنگ و جدل و کدورت های بیشتر نیست. این نوع طلاق کمک می کند تا با حفظ احترام، هر کس به زندگی خودش برگردد.
• حفظ سلامت روانی خانواده: خصوصاً اگر فرزند مشترک وجود داشته باشد، این روش آسیب کمتری به روان آن ها وارد می کند، چون شاهد دعواهای والدین نیستند.
• کاهش هزینه ها: معمولاً هزینه های دادرسی و وکالت (اگر وکیل بگیرید) در طلاق توافقی کمتر است، چون پرونده طولانی نمی شود.
• کنترل بیشتر بر نتایج: خود زوجین درباره سرنوشت زندگی مشترک و آینده فرزندانشان تصمیم می گیرند، نه اینکه قاضی برایشان حکم صادر کند. این حس کنترل، برای هر دو طرف آرامش بخش تر است.

خلاصه که طلاق توافقی، راهی است برای جدا شدن با حداقل دردسر و حداکثر تفاهم. اگرچه هیچ طلاقی بی دردسر نیست، اما این روش می تواند سختی ها را به مراتب کمتر کند. در مقابل، طلاق های یک طرفه (که از سوی زن یا مرد درخواست می شود) معمولاً با کشمکش های بیشتری همراه هستند، چون ممکن است طرفین بر سر حقوق و تکالیفشان به توافق نرسند و قاضی باید به همه چیز رسیدگی کند.

نقشه راه طلاق توافقی: گام به گام به کدام مراجع برویم؟

حالا برویم سراغ اصل مطلب: مراحل طلاق توافقی و اینکه در هر گام باید به کجا مراجعه کنید. این یک نقشه راه کامل است تا بدانید دقیقا چه کاری باید انجام دهید:

گام اول: توافق کامل و آماده سازی صورتجلسه اولیه

قبل از اینکه حتی قدم اول را برای مراجعه به مراجع رسمی بردارید، مهم ترین کار این است که خودتان و همسرتان، بنشینید و درباره همه مسائل مربوط به طلاق، به توافق برسید. این توافقات باید کاملاً روشن و بدون ابهام باشند. فکر کنید دارید یک قرارداد می بندید؛ هرچه جزئی تر و واضح تر، بهتر.

• مهریه: آیا قرار است تمام مهریه پرداخت شود، بخشی از آن، یا کلاً بخشیده شود؟ نحوه پرداخت چگونه است؟
• نفقه: تکلیف نفقه ایام عده (برای خانم) و همچنین نفقه فرزندان (اگر فرزند مشترک دارید) چه می شود؟
• حضانت فرزندان: حضانت دائم یا موقت با چه کسی است؟
• ملاقات فرزندان: برنامه ملاقات با فرزندان برای والد دیگر چگونه خواهد بود؟ زمان و مکان و دفعات ملاقات را مشخص کنید.
• جهیزیه: تکلیف جهیزیه و نحوه استرداد آن چگونه است؟
• اجرت المثل و سایر حقوق مالی: آیا اجرت المثل به زن تعلق می گیرد؟ یا سایر حقوق مالی مثل نوبت و …

بهتر است بعد از اینکه به این توافقات رسیدید، یک صورتجلسه غیررسمی بنویسید و هر دو آن را امضا کنید. این کار به شما کمک می کند تا هم خودتان توافقات را فراموش نکنید و هم در مراحل بعدی، سند اولیه برای ارائه به دادگاه داشته باشید. حتی اگر وکیل هم دارید، این صورتجلسه به او کمک می کند تا دادخواست را دقیقاً بر اساس توافقات شما تنظیم کند.

گام دوم: سامانه تصمیم و مراکز مشاوره بهزیستی

اولین مرجع رسمی که باید سراغش بروید، سامانه تصمیم سازمان بهزیستی است.

• مرجع مراجعه: سامانه تصمیم (zaman.behzisti.net)

طبق قانون، زوجین قبل از اقدام برای طلاق توافقی، باید حتماً در جلسات مشاوره خانواده شرکت کنند. این مشاوره ها با هدف تلاش برای سازش و حفظ زندگی مشترک انجام می شود. مراحل کار به این صورت است:

1. ثبت درخواست در سامانه تصمیم: ابتدا باید وارد سایت سامانه تصمیم شوید و درخواست طلاق توافقی خود را ثبت کنید. در این مرحله یک کد رهگیری دریافت می کنید.
2. دریافت نوبت مشاوره: سامانه به شما یک مرکز مشاوره خانواده معرفی می کند و شما باید برای جلسات مشاوره نوبت بگیرید.
3. شرکت در جلسات مشاوره: معمولاً ۴ تا ۶ جلسه مشاوره برگزار می شود. مشاور سعی می کند ریشه های اختلاف را پیدا کند و شما را به سمت سازش سوق دهد.
4. صدور گواهی عدم انصراف از طلاق: اگر با وجود تلاش های مشاور، شما و همسرتان باز هم بر جدایی مصمم بودید، مشاور گواهی عدم انصراف از طلاق را صادر می کند. این گواهی به این معنی است که تلاش برای سازش بی نتیجه بوده و شما می توانید مراحل قانونی طلاق را ادامه دهید. این گواهی برای مراحل بعدی ضروری است.

اگر در خارج از کشور زندگی می کنید و قصد دارید در ایران طلاق توافقی بگیرید، یادتان باشد که اتصال به سامانه تصمیم سازمان بهزیستی از طریق آی پی های خارج از کشور ممکن نیست. باید از نرم افزارهای تغییر آی پی یا از طریق یک وکیل یا آشنایان در ایران اقدام کنید تا بتوانید وارد سامانه شوید و نوبت بگیرید.

گام سوم: دفاتر خدمات الکترونیک قضایی (ثبت دادخواست)

بعد از اینکه گواهی عدم انصراف از طلاق را از مراکز مشاوره بهزیستی گرفتید، حالا نوبت مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی است.

• مرجع مراجعه: دفاتر خدمات الکترونیک قضایی

در این مرحله، باید برای ثبت دادخواست طلاق توافقی اقدام کنید:

1. تنظیم دادخواست: یک دادخواست طلاق توافقی تنظیم می کنید. در این دادخواست باید تمام توافقاتی که در گام اول انجام داده بودید (مهریه، نفقه، حضانت و…) به طور دقیق و روشن ذکر شود.
2. مدارک لازم: باید مدارک زیر را همراه خود داشته باشید:
   • اصل شناسنامه و کارت ملی زوجین
   • اصل سند ازدواج (عقدنامه)
   • گواهی عدم انصراف از طلاق (همان گواهی که از مرکز مشاوره بهزیستی گرفتید)
   • صورتجلسه توافقات (اگر در گام اول آن را تهیه کرده بودید)
3. ثبت دادخواست و پرداخت هزینه: دادخواست را به همراه مدارک در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می کنید و هزینه های مربوط به ثبت دادخواست را پرداخت می نمایید. بعد از ثبت، پرونده شما به یکی از شعب دادگاه خانواده ارجاع داده می شود و به شما پیامک اطلاع رسانی می شود که پرونده به کدام شعبه رفته است.

گام چهارم: دادگاه خانواده (رسیدگی و صدور گواهی عدم امکان سازش)

مرحله بعدی، مراجعه به دادگاه خانواده است.

• مرجع مراجعه: شعبه دادگاه خانواده ای که پرونده شما به آن ارجاع شده است.

در این گام، دادگاه توافقات شما را بررسی می کند:

1. حضور در جلسه دادگاه: شما و همسرتان (یا وکلای شما) باید در جلسه دادگاه حضور پیدا کنید. قاضی توافقات شما را بررسی می کند تا مطمئن شود که همه چیز بر اساس قانون و مصلحت طرفین، خصوصاً فرزندان، انجام شده است.
2. ارجاع به پزشکی قانونی برای تست بارداری: یکی از مراحل مهم، ارجاع خانم به پزشکی قانونی برای گرفتن گواهی عدم بارداری است. این گواهی برای اطمینان از نبودن بارداری در زمان طلاق ضروری است.
3. صدور گواهی عدم امکان سازش: پس از دریافت پاسخ پزشکی قانونی و تأیید قاضی مبنی بر صحت توافقات و عدم امکان سازش، دادگاه گواهی عدم امکان سازش را صادر می کند.

اعتبار گواهی عدم امکان سازش: این گواهی فقط ۹۰ روز از تاریخ صدور اعتبار دارد. یعنی شما باید ظرف این ۹۰ روز، برای ثبت نهایی طلاق به دفترخانه مراجعه کنید. اگر این مهلت بگذرد، گواهی باطل می شود و باید تمام مراحل را از اول شروع کنید. پس حواستان به تاریخ ها باشد.

گام پنجم: دفترخانه رسمی ثبت طلاق (اجرای صیغه و ثبت نهایی)

تبریک می گوییم! آخرین گام در مسیر طلاق توافقی، مراجعه به دفترخانه رسمی ثبت طلاق یا همان محضر است.

• مرجع مراجعه: یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق (محضر)

در این مرحله، طلاق شما به صورت رسمی ثبت می شود:

1. حضور در دفترخانه: شما و همسرتان (یا وکلای شما) باید در مهلت ۹۰ روزه اعتبار گواهی عدم امکان سازش، به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق مراجعه کنید.
2. مدارک لازم: مدارک زیر را با خود داشته باشید:
   • اصل شناسنامه و کارت ملی زوجین
   • اصل سند ازدواج (عقدنامه)
   • گواهی عدم امکان سازش صادر شده توسط دادگاه
   • گواهی عدم بارداری از پزشکی قانونی
3. جاری شدن صیغه طلاق و ثبت رسمی: سردفتر، صیغه طلاق را جاری می کند و طلاق شما به صورت رسمی در دفاتر مخصوص ثبت و در شناسنامه شما درج می شود. در این مرحله، هزینه های ثبت طلاق در دفترخانه نیز پرداخت می شود.

با انجام این گام، فرآیند طلاق توافقی شما به اتمام رسیده و از نظر قانونی جدا شده اید. فراموش نکنید که همکاری و هماهنگی بین شما و همسرتان در تمام این مراحل، می تواند روند کار را بسیار سریع تر و کم تنش تر کند.

نکات مهم و حقوقی در مسیر طلاق توافقی

حالا که با مراحل اصلی آشنا شدید، بد نیست چند نکته مهم حقوقی و کاربردی را هم بدانید که می تواند در تصمیم گیری ها و طی کردن مسیر به شما کمک کند.

آیا حضور وکیل در طلاق توافقی ضروری است؟

شاید بپرسید: «آیا واقعاً باید برای طلاق توافقی وکیل بگیرم؟» پاسخ صریح این است که خیر، اجباری نیست. شما می توانید تمام مراحل را خودتان انجام دهید. اما خب، داشتن وکیل مزایای زیادی دارد که می تواند کار شما را خیلی راحت تر کند:

• سرعت بیشتر: وکیل با روال اداری و قضایی آشناست و می تواند پرونده را با سرعت بیشتری پیش ببرد.
• کاهش استرس: مجبور نیستید خودتان مدام به دادگاه و سایر مراجع مراجعه کنید. بسیاری از کارها را وکیل انجام می دهد.
• دقت و جلوگیری از اشتباه: وکیل مطمئن می شود که تمام مدارک و دادخواست ها به درستی تنظیم شده و هیچ نکته حقوقی مهمی از قلم نمی افتد.
• عدم نیاز به حضور زوجین: در بسیاری از مراحل، با داشتن وکیل، نیازی به حضور شخص شما نیست و وکیل به جای شما حاضر می شود، حتی در مرحله جاری شدن صیغه طلاق در محضر.
• مشاوره تخصصی: وکیل می تواند در تنظیم دقیق توافقات و اطلاع از حقوق قانونی تان، بهترین راهنمایی ها را به شما ارائه دهد.

اگر امکان وکیل گرفتن را دارید، حتماً از این گزینه استفاده کنید. اگر هم نه، با اطلاعات کاملی که در این مقاله به دست آورده اید، می توانید خودتان از پس کارها بربیایید. فقط دقت کنید که وکالت در طلاق، شرایط خاص خودش را دارد. اگر همسرتان به شما حق وکالت در طلاق داده باشد، حتی می توانید مراحل را بدون حضور او هم طی کنید.

مدارک لازم برای طلاق توافقی: یک چک لیست کامل

برای اینکه در هیچ مرحله ای لنگ نمانید، یک چک لیست کامل از مدارکی که احتمالاً به آن ها نیاز پیدا می کنید، اینجا آورده ایم. بهتر است هم اصل و هم کپی از همه این ها داشته باشید:

• اصل شناسنامه و کارت ملی زن و شوهر
• اصل سند ازدواج (عقدنامه)
• گواهی عدم انصراف از طلاق (صادر شده توسط مرکز مشاوره بهزیستی)
• گواهی عدم بارداری (صادر شده توسط پزشکی قانونی)
• (در صورت وجود) صورتجلسه توافقات اولیه بین زوجین
• (در صورت وجود) وکالت نامه وکیل
• (برای خانم های دوشیزه) گواهی بکارت از پزشکی قانونی (در صورت تمایل به حذف نام همسر از شناسنامه)

هزینه های طلاق توافقی چقدر است؟

هزینه های طلاق توافقی شامل چند بخش می شود که باید آن ها را در نظر بگیرید:

• هزینه مشاوره: جلسات مشاوره بهزیستی، که معمولاً تعرفه مشخصی دارند.
• هزینه ثبت دادخواست: هزینه ای که بابت ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی پرداخت می کنید. این مبلغ هر ساله توسط قوه قضاییه اعلام می شود.
• هزینه پزشکی قانونی: برای دریافت گواهی عدم بارداری.
• هزینه ثبت طلاق در دفترخانه: مبلغی که به محضر بابت جاری شدن صیغه و ثبت رسمی طلاق پرداخت می کنید.
• حق الوکاله وکیل (در صورت گرفتن وکیل): این مبلغ بسته به توافق شما با وکیل، تجربه وکیل و میزان کاری که انجام می دهد، متفاوت است.

به طور کلی، طلاق توافقی نسبت به طلاق های یک طرفه، معمولاً هزینه های کمتری دارد، چون فرآیند آن کوتاه تر است و نیاز به دادرسی های طولانی نیست.

مدت زمان طلاق توافقی: چقدر طول می کشد؟

یکی از سوالات پرتکرار این است که «چقدر طول می کشد تا طلاق توافقی انجام شود؟» مدت زمان طلاق توافقی به چند عامل بستگی دارد:

• با وکیل: اگر وکیل داشته باشید و او کارها را پیگیری کند، معمولاً بین ۱ تا ۳ ماه طول می کشد. وکیل با سرعت و دقت بیشتری مراحل را پیش می برد و نیاز به حضور شما کمتر است.
• بدون وکیل: اگر خودتان تمام مراحل را پیگیری کنید، ممکن است بین ۳ تا ۶ ماه طول بکشد. دلیلش هم این است که احتمالاً با روال اداری کمتر آشنا هستید و ممکن است زمان بیشتری برای هر مرحله صرف شود.

مدت زمان جلسات مشاوره، شلوغی شعب دادگاه و همچنین سرعت شما در تکمیل مدارک و حضور در جلسات، همه بر این مدت زمان تأثیرگذارند.

تکلیف مهریه، نفقه و حضانت فرزندان در طلاق توافقی چیست؟

همانطور که قبلاً هم گفتیم، در طلاق توافقی، همه چیز بر اساس توافق زوجین پیش می رود. این یعنی خود شما تعیین می کنید که:

• مهریه: تکلیف مهریه چه می شود؟ آیا زن تمام مهریه را می گیرد؟ بخشی از آن را می بخشد (بذل مهریه)؟ یا کلاً آن را ابراء می کند (یعنی می گوید دیگر حقی برای دریافت مهریه ندارد)؟ باید حواستان به تفاوت «بذل» و «ابراء» باشد، چون در بذل ممکن است زن بتواند در مواردی از بخشش خود رجوع کند، اما در ابراء دیگر راه برگشتی نیست. برای بخشش مهریه، حتماً باید به دفتر اسناد رسمی مراجعه کنید و سند رسمی تنظیم کنید. بخشیدن مهریه شفاهی یا با دست نوشته عادی، اعتبار قانونی ندارد.
• نفقه: نفقه زن در ایام عده (حدود سه ماه و ده روز بعد از طلاق) و همچنین نفقه فرزندان باید مشخص شود.
• حضانت فرزندان: اگر فرزند دارید، باید بر سر حضانت (با چه کسی زندگی کنند) و نحوه ملاقات (والد دیگر چطور می تواند فرزند را ملاقات کند) به توافق برسید. در همه این توافقات، مصلحت فرزند حرف اول را می زند و دادگاه بر همین اساس توافقات شما را بررسی و تأیید می کند.

این توافقات باید به طور دقیق در صورتجلسه اولیه و سپس در دادخواست و گواهی عدم امکان سازش قید شود تا هیچ ابهامی باقی نماند.

طلاق توافقی در دوران عقد و شرایط خاص آن

طلاق توافقی در دوران عقد هم امکان پذیر است و اتفاقاً در این شرایط، می تواند ویژگی های خاص و گاهی ساده تری داشته باشد:

• اگر زن دوشیزه باشد و قبل از نزدیکی (رابطه زناشویی) طلاق بگیرد، نصف مهریه به او تعلق می گیرد.
• در این حالت، زن می تواند با ارائه گواهی بکارت از پزشکی قانونی، درخواست حذف نام همسر سابق را از شناسنامه اش داشته باشد. این امکان برای خانم هایی که قبل از نزدیکی طلاق گرفته اند، فراهم است.
• سایر توافقات مانند مهریه، نفقه (البته نفقه در دوران عقد شرایط خاص خود را دارد و اگر تمکین نکرده باشد، نفقه به او تعلق نمی گیرد)، و جهیزیه نیز باید طبق توافق طرفین انجام شود.

طلاق توافقی برای ایرانیان مقیم خارج از کشور

برای ایرانیانی که خارج از کشور زندگی می کنند و می خواهند در ایران طلاق توافقی بگیرند، دو راه اصلی وجود دارد:

1. اعطای وکالت از طریق سامانه میخک: شما می توانید با مراجعه به سفارت یا کنسولگری ایران در کشور محل اقامت خود، از طریق سامانه میخک، به یک وکیل در ایران وکالت دهید تا تمام مراحل طلاق را به نمایندگی از شما انجام دهد. این وکالت نامه باید شامل بند «حق توکیل به غیر» و «حق اسقاط تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی» باشد تا وکیل بتواند بدون حضور شما، کارها را به اتمام برساند.
2. استفاده از وکیل در ایران: اگر امکان سفر به ایران برای اعطای وکالت حضوری را دارید، می توانید به ایران بیایید و به یک وکیل وکالت دهید. همچنین اگر سیم کارت فعال ایران و دسترسی به سامانه ثنای قوه قضاییه را دارید، می توانید برخی امور را از راه دور پیگیری کنید، اما باز هم برای بسیاری از مراحل، حضور فیزیکی یا نماینده قانونی (وکیل) ضروری است.

در هر صورت، برای ایرانیان مقیم خارج، حضور وکیل تقریباً ضروری است تا فرآیند به درستی و بدون نیاز به حضور فیزیکی مکرر آن ها انجام شود.

به طور خلاصه، طلاق توافقی، راهی است برای جدا شدن با کمترین حاشیه و بیشترین تفاهم. اما این به معنی ساده بودن مسیر قانونی آن نیست. با آگاهی از مراحل و مراجع قانونی، و همچنین نکات حقوقی مهم، می توانید این فرآیند را با آرامش و اطمینان بیشتری طی کنید. یادتان باشد که کمک گرفتن از متخصصین حقوقی، می تواند در این مسیر چراغ راه شما باشد و از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری کند.

در نهایت، آگاهی و برنامه ریزی درست، کلید عبور موفق از هر چالش حقوقی است. برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره حقوقی تخصصی در این زمینه، می توانید با کارشناسان حقوقی معتبر مشورت نمایید تا بهترین مسیر را پیش رویتان قرار دهند.