استمرار قبض شرط صحت معامله نیست یعنی چه

«استمرار قبض شرط صحت معامله نیست» به این معنی است که در عقد رهن (گرو گذاشتن مال در ازای وام یا بدهی)، هرچند که مرتهن (طلبکار) حتماً باید در ابتدا مال رهنی را قبض کند تا معامله صحیح باشد، اما لازم نیست این قبض و تصرف همیشه و تا پایان مدت رهن ادامه داشته باشد. اگر مال بعد از قبض اولیه از دست مرتهن خارج شود، عقد رهن باطل نمی شود و اعتبارش همچنان پابرجاست.

عقد رهن یکی از مهم ترین و پرکاربردترین عقود در نظام حقوقی ماست که نقش وثیقه و تضمین دین رو بازی می کنه. خیلی وقت ها پیش میاد که برای گرفتن وام یا تضمین یک بدهی، ناچاریم یک مال رو به عنوان رهن یا وثیقه به طلبکارمون بدیم. توی این بین، ماده ۷۷۲ قانون مدنی ما یه عبارت کلیدی داره که شاید برای خیلی ها پیچیده به نظر برسه: مال مرهون باید به قبض مرتهن یا به تصرف کسی که بین طرفین معین می گردد داده شود، ولی استمرار قبض شرط صحت معامله نیست.

این جمله دقیقاً چی می خواد بگه؟ چرا قانونگذار اینقدر روی قبض اولیه تاکید کرده ولی گفته استمرار قبض لازم نیست؟ این تفاوت چه تاثیری توی معاملات ما داره؟ تو این مقاله قراره با هم این مفهوم حقوقی رو به زبان ساده و خودمانی، اونم با مثال های کاربردی، بررسی کنیم تا دیگه هیچ ابهامی براتون نمونه. آماده اید یه گشت و گذار جذاب تو دنیای رهن و قبض داشته باشیم؟ پس بزن بریم!

بیا اول ببینیم قبض اصلاً یعنی چی؟

قبل از اینکه بریم سراغ ماده ۷۷۲، لازمه یه خورده با مفهوم قبض آشنا بشیم. قبض واژه ای عربیه و از نظر لغوی یعنی چیزی رو با دست گرفتن یا به دست آوردن. توی حقوق، قبض یه معنی وسیع تر داره و به طور کلی یعنی تسلط پیدا کردن و در اختیار گرفتن یک مال. این تسلط می تونه هم فیزیکی و واقعی باشه، هم گاهی اوقات فقط حکمی و قانونی.

انواع قبض و نقش اون ها در معاملات

قبض انواع مختلفی داره که هر کدومش ممکنه توی موقعیت های مختلف حقوقی به کارمون بیاد:

• قبض حقیقی: این همون چیزیه که اول به ذهنمون میاد؛ یعنی یه نفر مال رو به صورت فیزیکی در اختیار بگیره. مثلاً ماشینی رو بخری و سوئیچش رو بگیری و خودت پشت فرمون بشینی.
• قبض حکمی: گاهی اوقات مال به صورت فیزیکی دست شما نیست، اما قانون میگه شما قبضش کردی! چطوری؟ مثلاً وقتی شما یه خونه رو اجاره می کنی و کلیدش رو می گیری، ولی هنوز اسباب کشی نکردی. از نظر قانونی شما خونه رو قبض کردی، چون بهش دسترسی داری و می تونی روش مسلط بشی. یا مثلاً اگه یه کالایی توی انبار باشه و شما اسناد مالکیت یا کلید انبار رو بگیری، حتی اگه کالارو لمس نکرده باشی، قبض حکمی انجام شده.
• قبض مفتاح (قبض با کلید): این همون مثال کلید خونه یا کلید ماشینه. با دریافت کلید، تسلط بر مال محقق میشه.

قبض توی خیلی از عقود نقش داره. مثلاً توی عقد هبه (بخشیدن مال)، تا وقتی مالی رو که بخشیدی به طرف مقابلت تحویل ندی و اون قبض نکنه، هبه کامل نمیشه. یا توی بعضی از انواع بیع (خرید و فروش)، تلف شدن مال قبل از قبض، به عهده فروشنده است. پس قبض یه مفهوم مهم و تعیین کننده تو عالم حقوقه.

عقد رهن، این وثیقه دوست داشتنی!

حالا که قبض رو شناختیم، بریم سراغ عقد رهن. طبق ماده ۷۷۱ قانون مدنی، رهن عقدی است که به موجب آن مدیون مالی را برای وثیقه به دائن می دهد. رهن دهنده را راهن و طرف دیگر را مرتهن می گویند. به زبان ساده تر، اگه من به شما بدهکار باشم و برای اینکه خیالت از بابت پس گرفتن پولت راحت باشه، یه مال (مثلاً سند خونه یا ماشینم) رو پیش شما گرو بذارم، این میشه عقد رهن. من میشم راهن (بدهکار و گروگذار) و شما میشی مرتهن (طلبکار و گروگیرنده). اون مالی هم که گرو گذاشته میشه، میشه مال مرهونه یا وثیقه.

عقد رهن، عینی است یا عهدی؟ نقش قبض اولیه

توی حقوق، عقود به دو دسته اصلی تقسیم میشن:

• عقود عهدی (رضایی): این ها عقدهایی هستن که همین که طرفین با هم توافق کنن و ایجاب و قبول انجام بشه، عقد کامل و صحیح میشه. نیازی نیست که چیزی رد و بدل بشه. مثلاً توی قولنامه خونه، همین که خریدار و فروشنده توافق کنن، عقد قولنامه صحیح شده.
• عقود عینی: این ها عقدهایی هستن که علاوه بر توافق طرفین، برای صحیح شدنشون حتماً باید مال موضوع عقد به قبض (تصرف) یکی از طرفین دربیاد. تا قبض صورت نگیره، عقد اصلاً واقع نمیشه.

خب، قانون مدنی ما رهن رو از جمله عقود عینی می دونه. یعنی چی؟ یعنی همین که من (راهن) و شما (مرتهن) سر گرو گذاشتن ماشنم توافق کنیم، رهن هنوز کامل نشده! برای اینکه این عقد صحیح و لازم الاجرا بشه، حتماً و حتماً باید شما (مرتهن) ماشین رو قبض کنی، یعنی تسلط و تصرف روی اون پیدا کنی. تا وقتی این قبض اولیه صورت نگیره، عقد رهن باطله و انگار اصلاً اتفاق نیفتاده.

قبض اولیه در رهن: شرط اساسی برای شروع بازی!

ماده ۷۷۲ با این عبارت شروع میشه: مال مرهون باید به قبض مرتهن یا به تصرف کسی که بین طرفین معین می گردد داده شود… این یعنی قبض اولیه مال مرهونه توسط مرتهن (یا نماینده اش)، شرط صحت عقده. این یه نکته خیلی مهمیه. اگه توی یه قرارداد رهن، مال مرهونه به هر دلیلی به مرتهن تحویل داده نشه، اون قرارداد رهن باطله و هیچ اثر حقوقی نداره.

حالا این قبض اولیه رو چه کسی می تونه انجام بده؟

1. خود مرتهن: ساده ترین حالت اینه که خود طلبکار مال رو در اختیار بگیره.
2. وکیل مرتهن: مرتهن می تونه به یه نفر دیگه وکالت بده که مال رو به نمایندگی از اون قبض کنه.
3. شخص ثالث مورد توافق: راهن و مرتهن می تونن توافق کنن که یه نفر سومی، مال مرهونه رو برای مدت رهن در تصرف خودش نگهداره. توی این حالت، اون شخص ثالث، امینِ هر دو طرفه و نمی تونه بدون رضایت راهن و مرتهن، مال رو به هیچ کدومشون برگردونه.

یه نکته دیگه هم اینکه توی لحظه قبض اولیه، هم راهن و هم مرتهن باید اهلیت معامله داشته باشن. یعنی بالغ، عاقل و رشید باشن. اگه یکی از طرفین قبل از قبض فوت کنه یا محجور بشه (مثلاً دیوانه یا سفیه بشه)، عقد رهن باطل میشه.

بالاخره رسیدیم به سوال اصلی: استمرار قبض شرط صحت معامله نیست یعنی چی؟

خب، بعد از این مقدمه های مهم، حالا وقتشه بریم سراغ گره گشایی از عبارت کلیدی مقاله: استمرار قبض شرط صحت معامله نیست یعنی چه؟

همون طور که گفتیم، قبض اولیه، یعنی اون تسلط و تصرف اولیه ای که مرتهن روی مال پیدا می کنه، برای صحیح بودن عقد رهن، کاملاً ضروریه. بدون اون، عقد اصلاً شکل نمی گیره و باطله. اما ماده ۷۷۲ یه ادامه داره که می گه: ولی استمرار قبض شرط صحت معامله نیست. این دقیقاً یعنی چی؟

توضیح دقیق مفهوم

منظور از استمرار قبض اینه که مرتهن (طلبکار) لازم نیست مال مرهونه رو به صورت مداوم، همیشگی و بدون هیچ وقفه ای تا زمان پایان رهن، توی تصرف فیزیکی و مستقیم خودش نگه داره.

و معنی شرط صحت معامله نیست اینه که اگه بعد از اون قبض اولیه که برای صحت معامله ضروری بود، مال مرهونه به هر دلیلی از تصرف فیزیکی مرتهن خارج بشه (چه با اجازه مرتهن، چه بدون اجازه اون)، عقد رهن باطل نمی شه. اون قراردادی که به درستی منعقد شده بود، همچنان پابرجاست و آثار حقوقی خودش رو داره.

برای روشن شدن این موضوع، بیاید یه تفاوت کلیدی رو با هم مرور کنیم:

قبض اولیه: مثل پایه و اساس یه خونه ست. بدون اون، خونه (عقد رهن) اصلاً ساخته نمیشه و معامله صحیح نیست.
استمرار قبض: مثل اینکه بعد از ساخت خونه، وسایلش رو جابجا کنی. خونه هنوز پابرجاست، اما فقط محتویاتش تغییر کرده. در رهن هم، حتی اگه مال به دلایلی از تصرف مرتهن خارج بشه، خونه (عقد رهن) همچنان پابرجاست و صحیح محسوب میشه.

مثال های کاربردی برای روشن شدن مفهوم

فکر کنید برای روشن شدن این مفهوم، چند تا مثال بزنیم:

1. بازگرداندن مال به راهن با اجازه مرتهن:
   فرض کنید شما (راهن) برای گرفتن وام، ماشینتون رو به من (مرتهن) رهن دادید. من ماشین رو قبض کردم و از نظر قانونی عقد رهن صحیح و معتبر شده. حالا ممکنه من به شما اجازه بدم که تا وقتی وام رو پس میدی، خودت از ماشین استفاده کنی. توی این حالت، ماشین از تصرف من خارج شده و دست شماست. آیا رهن باطل شده؟ نه! چون استمرار قبض شرط صحت معامله نیست. عقد رهن سر جای خودش باقیه و ماشین همچنان وثیقه بدهی شما به منه. اگه بدهیت رو پس ندی، من حق دارم از اون ماشین طلبم رو وصول کنم، حتی اگه ماشین پیش خود شما باشه.

2. خارج شدن مال از تصرف مرتهن بدون اجازه:
   فرض کنید سند ملکی رو به من رهن دادید. من سند رو قبض کردم. چند وقت بعد، این سند از خونه من به سرقت میره یا گم میشه. آیا عقد رهن باطل میشه؟ نه! دوباره همون داستان: استمرار قبض شرط صحت معامله نیست. عقد رهن پابرجا می مونه و سند ملک همچنان وثیقه بدهی شماست. من می تونم از شما بخوام که برای جبران این سرقت، اقداماتی انجام بدی و سند رو دوباره به من تحویل بدی یا اگه سند اصلی پیدا نشد، از طریق مراجع قانونی، حقم رو از اون ملک استیفا کنم.

هدف اصلی از عقد رهن، فراهم کردن یک وثیقه برای دینه، نه اینکه مرتهن حتماً و همیشه به صورت فیزیکی مال رو نگهداری کنه. این فلسفه حقوقی باعث شده که قانونگذار، عدم استمرار قبض رو موجب بطلان رهن ندونه. مهم اینه که حق وثیقه مرتهن روی اون مال باقی بمونه، حتی اگه مال پیش راهن باشه.

چی میشه اگه قبض ادامه پیدا نکنه؟ آثار و نتایجش چیه؟

خب حالا که فهمیدیم استمرار قبض لازم نیست، این سوال پیش میاد که اگه مال مرهونه از تصرف مرتهن خارج بشه، چه آثار و تبعاتی داره؟ آیا هیچ اتفاقی نمی افته؟ قطعاً نه! این خروج از تصرف، با وجود اینکه رهن رو باطل نمی کنه، اما یه سری حقوق و تکالیف جدید رو برای راهن و مرتهن ایجاد می کنه.

وضعیت حقوقی مال مرهونه

مهم ترین نکته اینه که مال همچنان در رهن باقی می ماند و وثیقه دین است. این یعنی اگر راهن بدهی اش را پرداخت نکند، مرتهن حق دارد از آن مال، طلب خود را وصول کند، حتی اگر آن مال در تصرف راهن یا شخص دیگری باشد. حق مرتهن نسبت به آن مال، از بین نمی رود.

حقوق و تکالیف راهن

اگر مال مرهونه از تصرف مرتهن خارج شود و به راهن برگردد، راهن یک سری مسئولیت ها و محدودیت ها پیدا می کند:

1. مسئولیت در قبال تلف یا ناقص شدن مال: اگر مال به تصرف راهن برگشته باشد و در این مدت، به دلیل سهل انگاری او، تلف یا ناقص شود، راهن مسئول جبران خسارت است. مرتهن می تواند برای جبران این خسارت اقدام کند.
2. محدودیت های تصرف در مال مرهونه: راهن با وجود اینکه مال را در اختیار دارد، نمی تواند هر تصرفی که می خواهد در آن انجام دهد. مثلاً نمی تواند مال مرهونه را بدون اجازه مرتهن بفروشد، ببخشد یا به دیگری رهن دهد، چرا که این مال وثیقه دین مرتهن است و هرگونه تصرف منافی حق مرتهن باطل است.

حقوق و تکالیف مرتهن

مرتهن نیز در صورت عدم استمرار قبض، حقوقی دارد:

1. حق پیگیری برای بازگرداندن مال به تصرف: اگر مال بدون اذن و رضایت مرتهن از تصرف او خارج شده باشد، مرتهن حق دارد برای بازگرداندن مال به تصرف خود اقدام قانونی کند.
2. حق استیفای دین از مال مرهونه: همون طور که قبلاً گفتیم، حتی اگر مال در تصرف مرتهن نباشد، در صورت عدم پرداخت دین توسط راهن، مرتهن حق دارد از طریق فروش مال مرهونه (با رعایت تشریفات قانونی) طلب خود را وصول کند.

رهن مکرر و استمرار قبض: میشه یک مال رو چند بار رهن داد؟

شاید براتون سوال پیش بیاد که آیا میشه یک مال رو به چند نفر رهن داد؟ بله، از نظر حقوقی رهن مکرر (چندین بار رهن دادن یک مال به افراد مختلف) امکان پذیره. این موضوع ارتباط مستقیمی با عدم لزوم استمرار قبض داره.

فرض کنید شما ماشینی رو به من (مرتهن اول) رهن دادید. من ماشین رو قبض کردم، ولی بعداً به شما اجازه دادم خودت ازش استفاده کنی. حالا شما می تونید همین ماشین رو به شخص دومی هم (مرتهن دوم) رهن بدید. در این حالت، مرتهن دوم برای صحیح بودن عقد رهن، باید ماشین رو قبض کنه (که با اذن مرتهن اول یا جابجایی قبض امکان پذیره).

توی رهن مکرر، حق مرتهن اول، بر مرتهن های بعدی مقدمه. یعنی اگه راهن بدهی هاش رو نده و مال مرهونه فروخته بشه، اول حق مرتهن اول پرداخت میشه، بعد اگه چیزی موند، نوبت به مرتهن های بعدی می رسه. این موضوع نشون میده که حتی با خروج مال از تصرف مرتهن و رهن مکرر اون، حق وثیقه مرتهن از بین نمیره.

یه کم عمیق تر بشیم: نکات حقوقی و پیچیده تر

تا اینجا مفاهیم اصلی رو به زبان ساده بررسی کردیم. اما برای کسایی که می خوان دقیق تر بشن، چند تا نکته حقوقی پیشرفته تر هم هست که بد نیست بدونیم.

وکالت در قبض و استرداد: چطور کارها رو راحت تر کنیم؟

توی عقد رهن، همون طور که قبلاً گفتیم، قبض اولیه برای صحت عقد لازمه. حالا ممکنه مرتهن خودش نتونه مال رو قبض کنه، یا حتی بعد از قبض بخواد برای مدتی مال رو به راهن برگردونه. اینجا بحث وکالت مطرح میشه.

مرتهن می تونه به یک نفر دیگه (وکیل) وکالت بده که از طرف او مال مرهونه رو قبض کنه. یا حتی می تونه به خود راهن وکالت بده که مال رو به عنوان وکیل مرتهن قبض کنه و خودش ازش استفاده کنه. توی این حالت، تصرف راهن دیگه فقط به عنوان مالک مال نیست، بلکه به عنوان وکیل مرتهن هم هست.

همینطور، بعد از قبض، مرتهن می تونه به راهن وکالت بده که مال رو برای مدتی در تصرف خودش داشته باشه. این وکالت ها باعث میشه فرآیند رهن برای طرفین انعطاف پذیرتر و کاربردی تر بشه، بدون اینکه به صحت عقد رهن خللی وارد بشه.

استثنائات و شروط قراردادی: آیا می تونیم استمرار قبض رو شرط کنیم؟

خب، قانون که گفته استمرار قبض شرط صحت معامله نیست. حالا آیا ما به عنوان طرفین قرارداد می تونیم توی قرارداد رهن شرط کنیم که قبض حتماً باید ادامه پیدا کنه و اگه ادامه پیدا نکرد، رهن باطل بشه؟

پاسخ اینه که شما نمی تونید شرط صحت رو تغییر بدید. یعنی نمی تونید کاری کنید که عدم استمرار قبض باعث باطل شدن عقد رهن بشه، چون قانونگذار خودش این موضوع رو مشخص کرده و این از قواعد آمره حقوقیه (یعنی قواعدی که نمیشه برخلافشون توافق کرد).

اما می تونید شرط ضمن عقد بذارید. یعنی چی؟ یعنی می تونید شرط کنید که اگر مال مرهونه از تصرف مرتهن خارج شد، مرتهن حق فسخ معامله رو داشته باشه (شرط فاسخ) یا راهن باید مبلغی به عنوان وجه التزام (جریمه) پرداخت کنه. این ها شروطی هستند که به صحت و بطلان اصل عقد رهن کاری ندارند، بلکه آثار و تبعاتی رو برای عدم رعایت شرط ایجاد می کنند. تفاوت شرط صحت و شرط ضمن عقد توی همین نکته است؛ شرط صحت، اصل وجود و اعتبار عقد رو نشونه میره، ولی شرط ضمن عقد، فقط روی حقوق و تکالیف طرفین در حین اجرای قرارداد تاثیر میذاره.

تلف مال مرهونه و عدم استمرار قبض: مسئولیت ها

یکی از دغدغه های اصلی توی عقد رهن، موضوع تلف شدن مال مرهونه است. اگر مال مرهونه بعد از قبض اولیه (و صحیح شدن عقد) از تصرف مرتهن خارج بشه و بعد از اون تلف بشه، مسئولیت ها چطور تقسیم میشن؟

اینجا باید ببینیم مال با اجازه مرتهن از تصرفش خارج شده یا بدون اجازه.

1. خروج با اجازه مرتهن (مثلاً مرتهن به راهن اجازه استفاده داده):
   در این حالت، چون مال در تصرف راهن بوده و مرتهن خودش اجازه خروج رو داده، اگر مال تلف بشه، راهن مسئول جبران خسارته. البته باز هم عقد رهن باطل نمیشه و دین راهن پابرجاست. مرتهن می تونه برای وصول دینش از راهن، به دادگاه مراجعه کنه و درخواست جبران خسارت کنه.

2. خروج بدون اجازه مرتهن (مثلاً سرقت یا از دست رفتن):
   اگر مال بدون اجازه مرتهن از تصرفش خارج شده باشه (مثل مثال سرقت سند)، اینجا باز هم رهن باطل نیست. مسئولیت تلف مال ممکنه بسته به شرایط خاص قضیه و اینکه چه کسی مقصر بوده، فرق کنه. اما به طور کلی، چون مال تحت رهن بوده، حق مرتهن روی اون مال همچنان باقیه و راهن وظیفه داره که یا مال رو بازگردونه، یا اگه امکان پذیر نبود، بدل اون رو فراهم کنه.

مال مرهونه و شروط لازم برای اون

همه چیز رو نمیشه به رهن گذاشت. مالی که به رهن گذاشته میشه، باید یه سری شرایط داشته باشه:

• باید عین باشه: یعنی یک شیء خارجی مشخص و قابل اشاره باشه، نه یک خدمت یا منفعت یا یک حق غیرمالی. مثلاً نمی تونید حق اختراعتون رو رهن بدید، اما می تونید ملکی که بابت اون حق مالکیت دارید رو رهن بدید.
• باید ملک راهن باشه و قابل خرید و فروش: مالی که گرو گذاشته میشه، باید متعلق به راهن باشه و قابلیت فروش داشته باشه. مثلاً زمین های موات یا اموال عمومی رو نمی شه رهن داد، چون قابل خرید و فروش نیستن.
• باید قابلیت بقا داشته باشه: مالی که رهن داده میشه، باید طوری باشه که بشه برای مدت رهن اون رو حفظ کرد. اگه مالی فاسد شدنی باشه و تا موعد پرداخت دین تلف بشه، رهن باطله. البته اگه در حین رهن رو به فساد بره، مرتهن باید به راهن اطلاع بده و راهن باید مال رو بفروشه و پولش رو به عنوان وثیقه نگهداره.
• مال مرهونه و منافعش: منافع متصل به مال مرهونه (مثل زیاد شدن وزن گوسفند) جزو رهن هستن، ولی منافع منفصل (مثل پشم گوسفند یا میوه درخت) معمولاً متعلق به راهن هستن، مگر اینکه شرط دیگه ای شده باشه.

رهن مال مشاع: آیا میشه قسمتی از یک ملک رو رهن گذاشت؟

مال مشاع به مالی گفته میشه که چند نفر توی اون شریک هستن و سهم هر کس به صورت جداگانه مشخص نشده. مثلاً یه زمین که من و برادرم با هم شریکیم. حالا آیا میشه قسمت خودم رو از این مال مشاع رهن بگذارم؟

بله، رهن دادن مال مشاع از نظر حقوقی هیچ مشکلی نداره. یعنی شما می تونید سهم مشاع خودتون رو از یک مال، به رهن بذارید. اما یه نکته مهم هست: برای اینکه قبض این مال صورت بگیره و مرتهن بتونه روی اون تسلط پیدا کنه، ممکنه نیاز باشه که از سایر شرکا هم اجازه گرفته بشه، به خصوص اگه قبض فیزیکی مال مستلزم تصرف در سهم اون ها باشه. مثلاً اگه یک ماشین مشاع رو رهن بدید، تحویل ماشین به مرتهن ممکنه نیاز به توافق شریک دیگه هم داشته باشه. اما اگه قبض به گونه ای باشه که با سهم بقیه تداخلی نداشته باشه (مثلاً سند ملک مشاع رو رهن بدید و مرتهن قبض کنه)، مشکلی پیش نمیاد.

نتیجه گیری

خب، به آخر داستان رسیدیم! دیدیم که عبارت استمرار قبض شرط صحت معامله نیست یعنی چه، با اینکه اولش ممکنه پیچیده به نظر برسه، اما یه مفهوم منطقی و کاربردی در نظام حقوقی ما داره. خلاصه کلام اینه که:

• قبض اولیه: برای اینکه عقد رهن (گرو گذاشتن مال) اصلاً شکل بگیره و صحیح باشه، مرتهن (طلبکار) حتماً باید مال مرهونه رو قبض کنه و تحت تصرف خودش دربیاره. بدون این قبض اولیه، عقد رهن باطله.
• استمرار قبض: اما لازم نیست مرتهن اون مال رو به صورت دائم و بدون وقفه تا آخر عمر رهن توی تصرف خودش نگهداره. اگه بعد از قبض اولیه، مال به هر دلیلی از تصرف مرتهن خارج بشه (حتی اگه به خود راهن برگرده)، عقد رهن باطل نمیشه و همچنان معتبره.

این تفکیک مهم به طرفین قرارداد رهن، انعطاف پذیری بیشتری میده و نشون میده که هدف اصلی از رهن، تضمین دینه، نه قفل کردن فیزیکی مال برای همیشه. با درک درست این موضوع، هم راهن (بدهکار) و هم مرتهن (طلبکار) می تونن با خیال راحت تری وارد معاملات رهنی بشن و از حقوق و تکالیف خودشون آگاه باشن.

البته، دنیای حقوق پر از جزئیات و ظرایفه و هر پرونده ای شرایط خاص خودش رو داره. پس اگه قصد انعقاد عقد رهن رو دارید یا توی چنین معامله ای دچار ابهام شدید، همیشه بهترین راه اینه که با یک وکیل یا مشاور حقوقی متخصص مشورت کنید تا خدایی نکرده بعداً دچار مشکل نشید. آگاهی شما از قانون، بهترین سپر دفاعی شماست!