ویتامین D: مقوی استخوان ها و کاهش دهنده درد کمر

ویتامین برای کمر درد چه بخوریم؟ آیا ویتامین D واقعاً در تقویت استخوان ها و کاهش درد کمر نقش دارد؟ پاسخ مثبت است. ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی است که نقش حیاتی در جذب کلسیم و حفظ سلامت استخوان ها دارد. کمبود این ویتامین می تواند منجر به ضعف استخوان ها افزایش خطر پوکی استخوان و متعاقباً درد کمر شود. در این مقاله به بررسی جامع نقش ویتامین D در سلامت استخوان ها و ارتباط آن با درد کمر از منظر علمی و پزشکی خواهیم پرداخت.

ویتامین D چیست و چه نقشی در بدن ایفا می کند؟

ویتامین D که به نام کلسیفرول نیز شناخته می شود یک ویتامین محلول در چربی است که به طور طبیعی در برخی غذاها یافت شده و بدن نیز می تواند آن را در هنگام قرار گرفتن در معرض نور خورشید تولید کند. ویتامین D در واقع یک هورمون استروئیدی است تا یک ویتامین واقعی زیرا بدن انسان قادر به سنتز آن است.

دو شکل اصلی ویتامین D که برای انسان اهمیت دارند عبارتند از :

• ویتامین D۲ (ارگوکلسیفرول) : که از منابع گیاهی و قارچ ها به دست می آید.
• ویتامین D۳ (کوله کلسیفرول) : که در پوست انسان در اثر تابش اشعه فرابنفش B (UVB) نور خورشید ساخته می شود و همچنین در منابع حیوانی مانند روغن ماهی و زرده تخم مرغ یافت می شود.

ویتامین D پس از ورود به بدن در کبد و کلیه ها به شکل فعال خود کلسیتریول تبدیل می شود. کلسیتریول نقش های متعددی در بدن ایفا می کند که مهم ترین آن ها عبارتند از :

• جذب کلسیم و فسفر : ویتامین D با افزایش جذب کلسیم و فسفر از روده به حفظ سطح مناسب این مواد معدنی در خون کمک می کند. این امر برای استحکام استخوان ها و دندان ها ضروری است.
• حفظ سلامت استخوان ها : ویتامین D با تنظیم متابولیسم استخوان به ساخت و بازسازی بافت استخوانی کمک می کند و از پوکی استخوان و استئومالاسی (نرمی استخوان) جلوگیری می نماید.
• عملکرد عضلات : ویتامین D در عملکرد صحیح عضلات نقش دارد و کمبود آن می تواند منجر به ضعف عضلانی و درد شود.
• سیستم ایمنی : ویتامین D در عملکرد سیستم ایمنی بدن نیز نقش دارد و به تقویت پاسخ ایمنی در برابر عفونت ها کمک می کند.
• سایر نقش ها : مطالعات نشان داده اند که ویتامین D ممکن است در پیشگیری از برخی بیماری های مزمن مانند بیماری های قلبی عروقی دیابت نوع ۲ و برخی از انواع سرطان نیز نقش داشته باشد هرچند تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد.

ارتباط کمبود ویتامین D و درد کمر

درد کمر یکی از مشکلات شایع در جوامع امروزی است و عوامل متعددی می توانند در بروز آن نقش داشته باشند. یکی از عوامل مهم و قابل توجه کمبود ویتامین D است.

کمبود ویتامین D می تواند به طور مستقیم و غیرمستقیم بر سلامت استخوان ها و عضلات تأثیر گذاشته و منجر به درد کمر شود.

مکانیسم های ارتباط کمبود ویتامین D با درد کمر :

• ضعف استخوان ها و پوکی استخوان : کمبود ویتامین D جذب کلسیم را مختل کرده و منجر به کاهش تراکم استخوان و پوکی استخوان می شود. استخوان های ضعیف تر مستعد شکستگی های ناشی از فشار و ضربه (شکستگی های فشاری) هستند که می توانند در ناحیه ستون فقرات رخ داده و منجر به درد کمر شوند. حتی بدون شکستگی آشکار کاهش تراکم استخوان می تواند باعث درد مزمن و مبهم در کمر شود.
• ضعف عضلات کمر : ویتامین D نقش مهمی در عملکرد عضلات دارد. کمبود این ویتامین می تواند منجر به ضعف عضلانی به ویژه در عضلات نگهدارنده ستون فقرات شود. ضعف عضلات کمر می تواند باعث ناپایداری ستون فقرات افزایش فشار بر مفاصل و دیسک های بین مهره ای و در نتیجه درد کمر گردد.
• درد عضلانی و مفصلی : کمبود ویتامین D می تواند به طور مستقیم باعث درد عضلانی (میالژی) و درد مفصلی (آرترالژی) شود. درد کمر نیز می تواند به عنوان بخشی از این درد عضلانی و مفصلی عمومی ناشی از کمبود ویتامین D بروز کند.
• افزایش حساسیت به درد : برخی مطالعات نشان داده اند که کمبود ویتامین D ممکن است باعث افزایش حساسیت به درد شود. به عبارت دیگر افراد با کمبود ویتامین D ممکن است درد را شدیدتر از حالت عادی تجربه کنند.

بنابراین کمبود ویتامین D می تواند از طریق مکانیسم های مختلفی به درد کمر منجر شود و رفع این کمبود می تواند در کاهش درد کمر و بهبود کیفیت زندگی افراد مؤثر باشد.

علائم و نشانه های کمبود ویتامین D

علائم کمبود ویتامین D می تواند متنوع باشد و در مراحل اولیه ممکن است بسیار خفیف و غیر اختصاصی باشند. به همین دلیل تشخیص کمبود ویتامین D صرفاً بر اساس علائم دشوار است و نیاز به انجام آزمایش خون دارد. با این حال شناخت علائم و نشانه های احتمالی کمبود ویتامین D می تواند در تشخیص زودهنگام و اقدام به درمان کمک کننده باشد.

علائم و نشانه های شایع کمبود ویتامین D :

• خستگی و ضعف عمومی : احساس خستگی مداوم و ضعف عضلانی حتی پس از استراحت کافی از علائم رایج کمبود ویتامین D است.
• درد استخوان و درد عضلانی : درد مبهم و مداوم در استخوان ها به ویژه در ناحیه کمر لگن و پاها و همچنین درد عضلانی به ویژه در عضلات ران و بازو از نشانه های کمبود ویتامین D هستند.
• ضعف عضلانی : احساس ضعف در عضلات به خصوص عضلات پروگزیمال (نزدیک به تنه) مانند عضلات ران و بازو می تواند نشانه ای از کمبود ویتامین D باشد. این ضعف عضلانی می تواند باعث مشکل در بلند شدن از حالت نشسته بالا رفتن از پله ها و انجام فعالیت های روزمره شود.
• درد مفاصل : درد و سفتی مفاصل به ویژه در صبح ممکن است با کمبود ویتامین D مرتبط باشد.
• افسردگی و تغییرات خلقی : برخی مطالعات نشان داده اند که کمبود ویتامین D می تواند با افزایش خطر افسردگی و تغییرات خلقی مرتبط باشد.
• اختلالات خواب : مشکلات خواب مانند بی خوابی یا خواب نامنظم ممکن است از علائم کمبود ویتامین D باشند.
• تعریق بیش از حد سر : در نوزادان و کودکان تعریق بیش از حد سر به خصوص هنگام شیر خوردن یا خواب می تواند از علائم اولیه کمبود ویتامین D باشد.
• تاخیر در رشد : در کودکان کمبود شدید ویتامین D می تواند منجر به راشیتیسم شود که با تاخیر در رشد تغییر شکل استخوان ها (به خصوص پاها به شکل پرانتزی یا ضربدری) و ضعف عضلانی مشخص می شود.
• افزایش خطر شکستگی استخوان : کمبود طولانی مدت ویتامین D می تواند منجر به پوکی استخوان و افزایش خطر شکستگی استخوان به خصوص در لگن ستون فقرات و مچ دست شود.
• ضعف سیستم ایمنی : کمبود ویتامین D می تواند عملکرد سیستم ایمنی را مختل کرده و باعث افزایش susceptibility به عفونت ها شود.

توجه داشته باشید که این علائم می توانند ناشی از عوامل دیگری نیز باشند و تشخیص قطعی کمبود ویتامین D نیازمند انجام آزمایش خون است. در صورت تجربه هر یک از این علائم به ویژه درد کمر مزمن ضعف عضلانی و خستگی مداوم مراجعه به پزشک و بررسی سطح ویتامین D توصیه می شود.

روش های تشخیص کمبود ویتامین D

تشخیص کمبود ویتامین D به طور عمده از طریق آزمایش خون انجام می شود. آزمایش استاندارد برای اندازه گیری سطح ویتامین D آزمایش ۲۵-هیدروکسی ویتامین D [۲۵(OH)D] است. این آزمایش سطح ویتامین D ذخیره شده در بدن را نشان می دهد و بهترین شاخص برای ارزیابی وضعیت ویتامین D فرد است.

تفسیر نتایج آزمایش ۲۵(OH)D :

• کمبود شدید ویتامین D : سطح ۲۵(OH)D کمتر از ۱۲ نانوگرم در میلی لیتر (ng/mL) یا ۳۰ نانومول در لیتر (nmol/L) نشان دهنده کمبود شدید ویتامین D است.
• کمبود ویتامین D : سطح ۲۵(OH)D بین ۱۲ تا ۲۰ نانوگرم در میلی لیتر (ng/mL) یا ۳۰ تا ۵۰ نانومول در لیتر (nmol/L) نشان دهنده کمبود ویتامین D است.
• ناکافی بودن ویتامین D : سطح ۲۵(OH)D بین ۲۰ تا ۳۰ نانوگرم در میلی لیتر (ng/mL) یا ۵۰ تا ۷۵ نانومول در لیتر (nmol/L) نشان دهنده ناکافی بودن ویتامین D است.
• کافی بودن ویتامین D : سطح ۲۵(OH)D ۳۰ نانوگرم در میلی لیتر (ng/mL) یا ۷۵ نانومول در لیتر (nmol/L) و بالاتر معمولاً به عنوان سطح کافی ویتامین D در نظر گرفته می شود.
• سطح بالای ویتامین D : سطح ۲۵(OH)D بالاتر از ۱۰۰ نانوگرم در میلی لیتر (ng/mL) یا ۲۵۰ نانومول در لیتر (nmol/L) ممکن است نشان دهنده مصرف بیش از حد ویتامین D و خطر مسمومیت با ویتامین D باشد (اگرچه مسمومیت با ویتامین D بسیار نادر است و معمولاً فقط در اثر مصرف دوزهای بسیار بالا مکمل های ویتامین D رخ می دهد).

پزشک بر اساس نتایج آزمایش خون علائم بالینی فرد سابقه پزشکی و عوامل خطر میزان کمبود ویتامین D را تعیین کرده و برنامه درمانی مناسب را تجویز می کند.

در برخی موارد ممکن است پزشک علاوه بر آزمایش ۲۵(OH)D آزمایش های دیگری نیز درخواست کند مانند آزمایش کلسیم خون فسفر خون هورمون پاراتیروئید (PTH) و آلکالین فسفاتاز برای ارزیابی دقیق تر وضعیت استخوان و متابولیسم کلسیم.

روش های درمانی کمبود ویتامین D

درمان کمبود ویتامین D به طور کلی شامل افزایش سطح ویتامین D در بدن از طریق روش های مختلف است. انتخاب روش درمانی مناسب بستگی به شدت کمبود ویتامین D وضعیت سلامتی فرد و عوامل خطر دارد.

روش های اصلی درمان کمبود ویتامین D :

• مکمل های ویتامین D : رایج ترین و مؤثرترین روش درمان کمبود ویتامین D مصرف مکمل های ویتامین D است. مکمل های ویتامین D به دو شکل اصلی ویتامین D۲ (ارگوکلسیفرول) و ویتامین D۳ (کوله کلسیفرول) در دسترس هستند. ویتامین D۳ معمولاً در افزایش سطح ویتامین D خون مؤثرتر از ویتامین D۲ است. دوز و مدت زمان مصرف مکمل های ویتامین D توسط پزشک تعیین می شود و بستگی به شدت کمبود ویتامین D و نیازهای فردی دارد. معمولاً دوزهای اولیه بالاتر برای جبران سریع کمبود ویتامین D تجویز می شوند و سپس دوزهای نگهدارنده برای حفظ سطح مطلوب ویتامین D توصیه می گردند.
• قرار گرفتن در معرض نور خورشید : پوست انسان قادر به تولید ویتامین D۳ در اثر تابش اشعه فرابنفش B (UVB) نور خورشید است. قرار گرفتن منظم و معقول در معرض نور خورشید می تواند به افزایش سطح ویتامین D کمک کند. با این حال باید توجه داشت که میزان تولید ویتامین D در پوست به عوامل مختلفی مانند زمان روز فصل موقعیت جغرافیایی رنگ پوست و استفاده از کرم ضد آفتاب بستگی دارد. همچنین قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید می تواند خطر آسیب پوستی و سرطان پوست را افزایش دهد. به طور کلی توصیه می شود که افراد با پوست روشن ۱۰ تا ۱۵ دقیقه و افراد با پوست تیره ۳۰ تا ۴۵ دقیقه چندین بار در هفته در معرض نور مستقیم خورشید (بدون کرم ضد آفتاب) قرار بگیرند به شرطی که از آفتاب سوختگی جلوگیری شود.
• مصرف غذاهای غنی از ویتامین D : برخی از غذاها به طور طبیعی حاوی ویتامین D هستند اگرچه میزان ویتامین D در اکثر غذاها نسبتاً کم است. منابع غذایی خوب ویتامین D عبارتند از :
  • ماهی های چرب : مانند سالمون ماهی تن ماهی خال مخالی و ساردین.
  • روغن کبد ماهی : منبع بسیار غنی از ویتامین D.
  • زرده تخم مرغ : حاوی مقدار کمی ویتامین D.
  • غذاهای غنی شده با ویتامین D : برخی از محصولات غذایی مانند شیر غلات صبحانه آب پرتقال و ماست با ویتامین D غنی می شوند.
    افزودن این غذاها به رژیم غذایی می تواند به افزایش دریافت ویتامین D کمک کند اما به تنهایی معمولاً برای درمان کمبود شدید ویتامین D کافی نیست.
• درمان بیماری های زمینه ای : در برخی موارد کمبود ویتامین D ممکن است ناشی از بیماری های زمینه ای مانند سوء جذب چربی بیماری های کلیوی یا بیماری های کبدی باشد. در این موارد درمان بیماری زمینه ای می تواند به بهبود جذب و متابولیسم ویتامین D کمک کند.

پس از شروع درمان پزشک ممکن است به طور دوره ای سطح ویتامین D خون را مجدداً اندازه گیری کند تا از اثربخشی درمان و رسیدن به سطح مطلوب ویتامین D اطمینان حاصل کند.

راهکارهای خانگی و توصیه های سبک زندگی برای افزایش ویتامین D

علاوه بر روش های درمانی پزشکی تغییرات سبک زندگی و راهکارهای خانگی نیز می توانند نقش مهمی در افزایش سطح ویتامین D و پیشگیری از کمبود آن ایفا کنند.

راهکارهای خانگی و توصیه های سبک زندگی :

• افزایش قرار گرفتن در معرض نور خورشید : به طور منظم و معقول در معرض نور خورشید قرار بگیرید. بهترین زمان برای قرار گرفتن در معرض نور خورشید ساعات میانی روز (بین ۱۰ صبح تا ۳ بعد از ظهر) است که شدت اشعه UVB بالاتر است. مدت زمان قرار گرفتن در معرض نور خورشید بستگی به نوع پوست فصل و موقعیت جغرافیایی دارد.
• مصرف غذاهای غنی از ویتامین D : رژیم غذایی خود را با غذاهای غنی از ویتامین D مانند ماهی های چرب روغن کبد ماهی زرده تخم مرغ و غذاهای غنی شده با ویتامین D تکمیل کنید.
• مصرف مکمل های ویتامین D (با مشورت پزشک) : اگر دریافت ویتامین D از طریق نور خورشید و رژیم غذایی کافی نیست با مشورت پزشک در مورد مصرف مکمل های ویتامین D تصمیم بگیرید. پزشک با توجه به شرایط شما دوز و نوع مکمل مناسب را تجویز خواهد کرد.
• ورزش منظم : ورزش منظم به ویژه ورزش های تحمل وزن مانند پیاده روی دویدن و تمرینات قدرتی می تواند به تقویت استخوان ها و بهبود سلامت عمومی کمک کند و به طور غیرمستقیم در بهبود وضعیت ویتامین D مؤثر باشد.
• حفظ وزن سالم : چاقی و اضافه وزن می توانند خطر کمبود ویتامین D را افزایش دهند. حفظ وزن سالم از طریق رژیم غذایی متعادل و ورزش منظم می تواند به بهبود وضعیت ویتامین D کمک کند.
• ترک سیگار : سیگار کشیدن می تواند بر متابولیسم ویتامین D تأثیر منفی بگذارد و خطر کمبود ویتامین D را افزایش دهد. ترک سیگار برای سلامت عمومی و همچنین بهبود وضعیت ویتامین D توصیه می شود.
• بررسی دوره ای سطح ویتامین D : به خصوص اگر در معرض خطر کمبود ویتامین D هستید (مانند افراد مسن افراد با پوست تیره افراد چاق افراد با بیماری های زمینه ای) به طور دوره ای سطح ویتامین D خون خود را بررسی کنید و در صورت نیاز اقدامات لازم را برای افزایش سطح ویتامین D انجام دهید.

روش های پیشگیری از کمبود ویتامین D

پیشگیری از کمبود ویتامین D از اهمیت بالایی برخوردار است به ویژه در گروه های در معرض خطر. با رعایت نکات پیشگیرانه می توان سطح ویتامین D را در حد مطلوب حفظ کرده و از عوارض ناشی از کمبود آن از جمله درد کمر جلوگیری کرد.

راهکارهای پیشگیری از کمبود ویتامین D :

• قرار گرفتن منظم در معرض نور خورشید : توصیه می شود که افراد به طور منظم و معقول در معرض نور خورشید قرار بگیرند. مدت زمان و دفعات قرار گرفتن در معرض نور خورشید بستگی به عوامل فردی و محیطی دارد.
• مصرف رژیم غذایی متعادل و غنی از ویتامین D : رژیم غذایی خود را متنوع و متعادل نگه دارید و از غذاهای غنی از ویتامین D به طور منظم استفاده کنید.
• مصرف مکمل های ویتامین D (در صورت نیاز و با مشورت پزشک) : در برخی شرایط دریافت ویتامین D کافی از طریق نور خورشید و رژیم غذایی دشوار است. در این موارد مصرف مکمل های ویتامین D می تواند ضروری باشد. گروه های زیر ممکن است نیاز به مصرف مکمل ویتامین D داشته باشند :
  • نوزادان و کودکان شیرخوار : شیر مادر و شیر خشک به تنهایی معمولاً ویتامین D کافی برای نوزادان فراهم نمی کنند. مکمل ویتامین D برای نوزادان و کودکان شیرخوار توصیه می شود.
  • افراد مسن : پوست افراد مسن توانایی کمتری در تولید ویتامین D در اثر نور خورشید دارد و همچنین ممکن است جذب ویتامین D از روده در افراد مسن کاهش یابد.
  • افراد با پوست تیره : پوست تیره تر ملانین بیشتری دارد که از جذب اشعه UVB جلوگیری می کند و تولید ویتامین D در پوست را کاهش می دهد.
  • افرادی که کمتر در معرض نور خورشید قرار می گیرند : مانند افرادی که در مناطق کم نور زندگی می کنند افراد شاغل در محیط های بسته افراد مسن و ناتوان که در خانه نگهداری می شوند و افرادی که به دلایل مذهبی یا فرهنگی لباس های پوشیده می پوشند.
  • افراد چاق : ویتامین D در بافت چربی ذخیره می شود و در افراد چاق ویتامین D کمتری در دسترس خون قرار می گیرد.
  • افراد مبتلا به بیماری های خاص : مانند بیماری های سوء جذب چربی بیماری های کلیوی بیماری های کبدی و برخی بیماری های التهابی روده.
• آزمایش دوره ای سطح ویتامین D : به خصوص در گروه های در معرض خطر انجام آزمایش دوره ای سطح ویتامین D می تواند به تشخیص زودهنگام کمبود ویتامین D و اقدام به پیشگیری و درمان کمک کند.

نتیجه گیری علمی و کاربردی

ویتامین D نقش حیاتی در حفظ سلامت استخوان ها و عضلات ایفا می کند و کمبود آن می تواند منجر به مشکلات متعددی از جمله درد کمر شود. این مقاله به بررسی جامع ارتباط ویتامین D با درد کمر از منظر علمی و پزشکی پرداخت.

نتایج تحقیقات و شواهد علمی نشان می دهد که کمبود ویتامین D می تواند از طریق مکانیسم های مختلفی مانند ضعف استخوان ها پوکی استخوان ضعف عضلات کمر و افزایش حساسیت به درد به درد کمر منجر شود.

تشخیص کمبود ویتامین D از طریق آزمایش خون و اندازه گیری سطح ۲۵–هیدروکسی ویتامین D [۲۵(OH)D] انجام می شود. درمان کمبود ویتامین D شامل مکمل های ویتامین D قرار گرفتن در معرض نور خورشید و مصرف غذاهای غنی از ویتامین D است.

پیشگیری از کمبود ویتامین D از طریق قرار گرفتن منظم در معرض نور خورشید مصرف رژیم غذایی متعادل و مصرف مکمل های ویتامین D (در صورت نیاز و با مشورت پزشک) امکان پذیر است.

در نتیجه توجه به وضعیت ویتامین D و رفع کمبود آن می تواند نقش مهمی در پیشگیری و کاهش درد کمر و بهبود کیفیت زندگی افراد داشته باشد. با این حال لازم به ذکر است که درد کمر می تواند علل متعددی داشته باشد و کمبود ویتامین D تنها یکی از عوامل احتمالی است. در صورت تجربه درد کمر مزمن مراجعه به پزشک برای تشخیص دقیق علت درد و دریافت درمان مناسب ضروری است.

بخش پرسش و پاسخ

پرسش ۱ : آیا فقط با مصرف ویتامین D می توانم درد کمرم را درمان کنم؟

پاسخ : ویتامین D می تواند در کاهش درد کمر ناشی از کمبود ویتامین D پوکی استخوان و ضعف عضلانی مؤثر باشد. با این حال درد کمر می تواند علل متعددی داشته باشد و کمبود ویتامین D تنها یکی از عوامل احتمالی است. اگر درد کمر شما شدید مزمن یا همراه با علائم دیگری مانند بی حسی ضعف پاها یا مشکلات دفع ادرار و مدفوع است حتماً به پزشک مراجعه کنید تا علت درد مشخص شود و درمان مناسب تجویز گردد. در بسیاری از موارد درمان درد کمر ممکن است ترکیبی از روش های مختلف از جمله داروها فیزیوتراپی ورزش و تغییرات سبک زندگی باشد و مصرف ویتامین D تنها بخشی از این برنامه درمانی خواهد بود.

پرسش ۲ : چه مقدار ویتامین D باید مصرف کنم؟

پاسخ : مقدار ویتامین D مورد نیاز هر فرد بستگی به سن وضعیت سلامتی میزان قرار گرفتن در معرض نور خورشید و سطح ویتامین D خون دارد. به طور کلی سازمان های معتبر پزشکی دوز روزانه پیشنهادی ویتامین D را برای بزرگسالان بین ۶۰۰ تا ۸۰۰ واحد بین المللی (IU) توصیه می کنند. اما در برخی موارد مانند افراد با کمبود ویتامین D افراد مسن افراد چاق و افراد مبتلا به بیماری های خاص ممکن است دوزهای بالاتری از ویتامین D تحت نظر پزشک تجویز شود. هرگز بدون مشورت پزشک اقدام به مصرف دوزهای بالای ویتامین D نکنید زیرا مصرف بیش از حد ویتامین D می تواند عوارض جانبی داشته باشد. پزشک با بررسی شرایط شما و انجام آزمایش خون در صورت نیاز دوز مناسب ویتامین D را برای شما تعیین خواهد کرد.

پرسش ۳ : آیا قرار گرفتن در معرض آفتاب برای تامین ویتامین D کافی است؟

پاسخ : قرار گرفتن در معرض نور خورشید منبع اصلی تولید ویتامین D در بدن است و برای بسیاری از افراد قرار گرفتن منظم و معقول در معرض نور خورشید می تواند به تامین ویتامین D کافی کمک کند. با این حال میزان تولید ویتامین D در پوست به عوامل متعددی مانند زمان روز فصل موقعیت جغرافیایی رنگ پوست سن و استفاده از کرم ضد آفتاب بستگی دارد. در برخی شرایط مانند زمستان زندگی در مناطق کم نور پوست تیره سن بالا چاقی و استفاده از کرم ضد آفتاب ممکن است تولید ویتامین D در پوست کافی نباشد و نیاز به دریافت ویتامین D از طریق رژیم غذایی و یا مکمل های ویتامین D باشد. برای اطمینان از دریافت ویتامین D کافی بهتر است با پزشک خود مشورت کنید تا در صورت نیاز آزمایش سطح ویتامین D خون انجام شود و توصیه های لازم برای تامین ویتامین D کافی به شما ارائه گردد.

تأکید مهم : اطلاعات ارائه شده در این مقاله جنبه عمومی دارند و جایگزین نظر متخصص نیستند. در صورت داشتن هرگونه مشکل پزشکی به ویژه درد کمر حتماً به پزشک متخصص مراجعه کنید. پزشک با بررسی دقیق شرایط شما تشخیص صحیح را ارائه داده و برنامه درمانی مناسب را تجویز خواهد کرد.